Trong quá trình tìm hiểu sâu về tâm lý, hành vi của khách hàng hoặc người bệnh, các nhà nghiên cứu thường tìm đến phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính. Đây là kỹ thuật mang lại những dữ liệu chi tiết, mang tính cá nhân hóa cao.

phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính

Thế nào là phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính?

Phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính là phương pháp thu thập thông tin trực tiếp và phổ biến nhất nhằm tìm hiểu nguyên nhân sâu xa, cũng như khám phá những yếu tố mới ảnh hưởng đến bản chất của vấn đề nghiên cứu. Thông qua các buổi trò chuyện, người phỏng vấn có thể đào sâu ý nghĩa của các chủ đề trọng tâm, đồng thời theo dõi sát sao thái độ và hành vi của người trả lời để ghi nhận dữ liệu một cách chính xác nhất.

phỏng vấn chuyên sâu trong nghiên cứu định tính

Phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính là phương pháp thu thập dữ liệu qua các cuộc trò chuyện trực tiếp, thường diễn ra giữa nhà nghiên cứu và người tham gia

Các phương pháp phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính

Một số phương pháp phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính:

1. Phỏng vấn trò chuyện 1-1 thân mật

Phỏng vấn mang tính chất trò chuyện thân mật là hình thức không có bất kỳ câu hỏi định trước nào được đặt ra, mọi diễn biến hoàn toàn ngẫu hứng theo tiến trình của câu chuyện. Phương pháp này giúp người phỏng vấn và người tham gia có được bầu không khí trao đổi cởi mở, thoải mái và dễ dàng chia sẻ thông tin nhất. Đây cũng được đánh giá là phương pháp dễ thích nghi nhất đối với cả người phỏng vấn và người được phỏng vấn.

2. Phỏng vấn dựa trên bộ khung (bán cấu trúc)

Phương pháp phỏng vấn có hướng dẫn chung hay dựa trên bộ khung được thực hiện nhằm mục đích đảm bảo thu thập được cùng một trường thông tin từ tất cả những người tham gia. Tuy nhiên, người nghiên cứu không bị ép buộc phải hỏi theo đúng thứ tự.

Dựa vào câu trả lời của đáp viên, người hỏi có thể linh hoạt đặt thêm các câu hỏi phát sinh để đào sâu vấn đề. Điều này giúp cuộc phỏng vấn có tính tập trung cao hơn so với trò chuyện thân mật, rút ngắn đáng kể thời gian mà vẫn đảm bảo mức độ tự do chia sẻ và khả năng thích ứng linh hoạt của đáp viên.

3. Phương pháp phỏng vấn tiêu chuẩn hóa, kết thúc mở 

Phương pháp phỏng vấn tiêu chuẩn hóa, kết thúc mở yêu cầu người nghiên cứu đặt ra các câu hỏi mở hoàn toàn giống nhau cho tất cả những người tham gia phỏng vấn. Cách tiếp cận này tạo điều kiện cho cuộc phỏng vấn diễn ra nhanh hơn, đảm bảo thu thập thông tin trong một phạm vi lĩnh vực cụ thể, nhưng vẫn khám phá ra được các yếu tố mới nhờ vào việc đặt câu hỏi mở.

4. Phương pháp phỏng vấn cấu trúc cố định

Trong phương pháp phỏng vấn có cấu trúc cố định, tất cả những người tham gia phỏng vấn đều được hỏi những câu giống nhau và được yêu cầu chọn câu trả lời trong các lựa chọn đã định sẵn. Cách tiếp cận này giúp tối ưu hóa thời gian phỏng vấn, thông tin thu thập được cố định nên rất dễ phân tích, tuy nhiên lại mang nhược điểm là hạn chế sự đào sâu và khám phá yếu tố mới từ người được phỏng vấn.

Để phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính cần những bước nào?

Một bảng câu hỏi rõ ràng sẽ thúc đẩy sự hợp tác giữa người hỏi và người được hỏi, giúp cuộc phỏng vấn diễn ra nhanh chóng, xác đáng. Dưới đây là 6 bước thiết kế bảng hỏi chuẩn xác:

Bước 1: Xác định mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Các câu hỏi được đưa ra cần đảm bảo phù hợp với mục tiêu nghiên cứu và trả lời được vấn đề đang gặp phải (ví dụ: phản ứng khách hàng, mức độ nhận diện thương hiệu).

Bước 2: Xác định đối tượng và mẫu dự kiến 

Dựa vào mục tiêu để chia nhóm khách hàng theo tuổi tác, giới tính, khu vực địa lý hoặc hành vi. Việc chọn một tập mẫu đại diện sẽ giúp tiết kiệm nguồn lực, chi phí và thời gian mà vẫn thu thập đủ dữ liệu cần thiết.

Bước 3: Xác định cách thức thu thập dữ liệu

Lựa chọn phương pháp tiếp cận phù hợp như phỏng vấn thân mật, bán cấu trúc hay cấu trúc cố định.

Bước 4: Xác định các câu hỏi trong bảng hỏi

Xây dựng các câu hỏi cần thiết dựa vào lý thuyết, thang đo từ các nghiên cứu trước hoặc do nhóm tự thiết kế.

Bước 5: Sắp xếp thứ tự các câu hỏi

Thứ tự các câu hỏi cần đảm bảo tính logic cao, thường đi từ những câu hỏi chung, gợi mở trước rồi mới đi sâu vào các câu hỏi chi tiết, chuyên môn, nhằm tránh gây phức tạp cho người được hỏi.

Bước 6: Phỏng vấn thử và điều chỉnh

Tiến hành phỏng vấn thử trên một số đối tượng để phát hiện các lỗi sai (câu hỏi lặp, đa nghĩa, không rõ nghĩa). Sau đó, nhóm nghiên cứu sẽ thảo luận và điều chỉnh thành bảng câu hỏi chính thức.

Ví dụ: Nghiên cứu “Tình trạng lưu hành và serotype của Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) ở quần thể trẻ em Việt Nam khỏe mạnh từ 6 tháng đến 5 tuổi” do Viện Nghiên cứu Tâm Anh thực hiện dưới dạng khảo sát cắt ngang. Nghiên cứu được thực hiện trên nhóm trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi đến tiêm chủng tại hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM.

Sau khi phụ huynh hoặc người giám hộ ký cam kết đồng ý cho trẻ tham gia nghiên cứu, mẫu bệnh phẩm dịch tỵ hầu sẽ được thu thập. Đồng thời, người giám hộ sẽ được phỏng vấn trực tiếp về các thông tin liên quan đến đặc điểm dịch tễ, tình trạng dinh dưỡng, tiền sử sinh, tiền sử nhập viện, lịch sử tiêm chủng, việc sử dụng kháng sinh gần đây, thời gian bú mẹ, cũng như các yếu tố môi trường và lối sống.

Mục tiêu là ghi nhận gánh nặng và các yếu tố nguy cơ của nhiễm trùng phế cầu khuẩn trong cộng đồng trẻ em Việt Nam khỏe mạnh. Các câu hỏi chính mà nghiên cứu này hướng đến trả lời là:

VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH

Tóm lại, việc áp dụng phỏng vấn sâu trong nghiên cứu định tính giúp nhà nghiên cứu thấu hiểu hành vi, suy nghĩ và những nhu cầu thầm kín của đối tượng mục tiêu. Để thực hiện thành công, bạn cần nắm vững bản chất của từng phương pháp tiếp cận cũng như chuẩn bị bảng hỏi thật kỹ lưỡng.