Điều trị bệnh dị ứng cần kiểm soát toàn diện, cá thể hóa

Bệnh dị ứng mạn tính ít khi xuất hiện đơn độc mà thường đi cùng nhiều vấn đề dị ứng khác và bệnh kéo dài, dễ tái phát. Các chuyên gia khuyến nghị người bệnh dị ứng cần tầm soát bệnh mắc kèm, dùng thuốc đúng phác đồ và điều trị cá thể hóa, toàn diện theo độ tuổi, mức độ bệnh.

Thông tin được các chuyên gia chia sẻ tại sinh hoạt khoa học “Quản lý tối ưu bệnh lý dị ứng người lớn và trẻ em”, diễn ra tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trưa 17/10.

PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm, Trưởng khoa Miễn dịch Lâm sàng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết các bệnh lý dị ứng là nhóm bệnh phức tạp, thường diễn tiến mạn tính, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chuyên khoa như Miễn dịch Lâm sàng, Nhi khoa, Nội khoa và Da liễu – Thẩm mỹ Da. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát triệu chứng cấp tính mà còn quản lý bệnh toàn diện, hướng đến cá thể hóa điều trị cho từng người bệnh.

PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm chia sẻ các phương pháp kiểm soát tình trạng dị ứng ở trẻ em và người lớn

Kiểm soát viêm mũi dị ứng có bệnh mắc kèm

Theo TS.BS Nguyễn Phúc Tân, khoa Miễn dịch Lâm sàng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, viêm mũi dị ứng ít khi xuất hiện đơn độc mà có thể đi kèm hen phế quản, viêm kết mạc dị ứng, viêm xoang hoặc viêm da cơ địa.

Bác sĩ cũng cho biết trong một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đồng mắc hen phế quản có thể lên tới hơn 80% ở một số nhóm bệnh nhân viêm mũi dị ứng. Khi các bệnh lý không được kiểm soát đồng thời, người bệnh có thể bị nghẹt mũi, ho, khó thở về đêm, ngủ kém, từ đó ảnh hưởng đến học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày.

“Chiến lược điều trị vì vậy cần bắt đầu từ khai thác triệu chứng, tầm soát bệnh mắc kèm và xác định các yếu tố khởi phát”, bác sĩ Tân nói. Thuốc kháng histamine H1 thế hệ hai, có thể giúp giảm các triệu chứng dị ứng mà ít gây buồn ngủ hơn nhóm thuốc thế hệ đầu. Corticosteroid xịt mũi cũng là lựa chọn quan trọng để kiểm soát viêm tại niêm mạc mũi, đặc biệt khi triệu chứng dai dẳng. Việc lựa chọn thuốc cần căn cứ vào mức độ bệnh và đặc điểm từng người.

Bên cạnh điều trị bằng thuốc, việc xác định tác nhân gây dị ứng như mạt bụi nhà, lông động vật… giúp người bệnh chủ động hạn chế tiếp xúc và giảm nguy cơ khởi phát triệu chứng. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định test lẩy da hoặc các phương pháp xét nghiệm phù hợp để tìm dị nguyên. Với một số người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp miễn dịch đặc hiệu, giúp cơ thể giảm dần phản ứng với tác nhân gây dị ứng, từ đó kiểm soát bệnh lâu dài và giảm nhu cầu dùng thuốc.

TS.BS Nguyễn Phúc Tân chia sẻ cách kiểm soát viêm mũi dị ứng có bệnh mắc kèm

Điều trị mề đay mạn tính theo mức độ đáp ứng

Ở nhóm bệnh lý da dị ứng, ThS.BS Lương Vũ Thanh Bình, khoa Miễn dịch Lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã cập nhật những chẩn đoán và phương pháp điều trị mề đay mạn tính mới nhất. Mề đay đặc trưng bởi các sẩn hoặc mảng phù nổi trên da, gây ngứa, đôi khi kèm cảm giác nóng rát. Các tổn thương thường tự biến mất trong vòng 24 giờ nhưng có thể xuất hiện trở lại ở những vị trí khác. Khi tình trạng này tái diễn kéo dài trên 6 tuần, bệnh được xác định là mề đay mạn tính.

Bệnh không chỉ gây ngứa ngáy, khó chịu mà còn có thể khiến người bệnh mất ngủ, căng thẳng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc. Để điều trị hiệu quả, bác sĩ cần xác định đúng bệnh, tìm hiểu các yếu tố có thể làm khởi phát hoặc khiến triệu chứng kéo dài, đồng thời phân biệt với những bệnh lý có biểu hiện tương tự, chẳng hạn viêm mạch mề đay. Mục tiêu điều trị là kiểm soát triệu chứng lâu dài, giúp người bệnh sinh hoạt bình thường, thay vì chỉ giảm ngứa tạm thời mỗi khi bệnh bùng phát.

Theo bác sĩ Bình, thuốc kháng histamine H1 thế hệ hai là lựa chọn đầu tay, thường được dùng hằng ngày để duy trì kiểm soát triệu chứng. Nếu bệnh vẫn chưa đáp ứng sau một thời gian điều trị, bác sĩ có thể cân nhắc tăng liều lên tối đa gấp 4 lần liều thông thường tùy trường hợp. Với những trường hợp vẫn không kiểm soát được triệu chứng, các phương pháp điều trị tiếp theo có thể gồm thuốc sinh học hoặc thuốc ức chế miễn dịch. Corticosteroid đường uống chỉ được cân nhắc dùng ngắn ngày trong một số đợt bệnh bùng phát, do nguy cơ tác dụng phụ khi sử dụng kéo dài.

Tùy theo mức độ bệnh và đáp ứng của từng người, bác sĩ sẽ điều chỉnh phác đồ phù hợp. Người bệnh không nên tự tăng liều, ngừng thuốc hoặc đổi thuốc khi triệu chứng tái phát, mà cần tái khám để bác sĩ đánh giá và lựa chọn bước điều trị tiếp theo.

Điều trị dị ứng ở trẻ cần đúng thuốc, đủ liều

Với trẻ em, BS.CKII Hoàng Quốc Tưởng, Giảng viên Bộ môn Nhi, Đại học Y Dược TP.HCMnhấn mạnh việc lựa chọn thuốc cần cân bằng giữa hiệu quả và độ an toàn. Chẩn đoán dị ứng ở trẻ có thể phức tạp do triệu chứng thay đổi theo thời gian, nhiều bệnh có biểu hiện tương tự và tình trạng đồng mắc khá phổ biến. Trong khi đó, phụ huynh thường lo lắng khi trẻ phải điều trị bệnh mạn tính, dễ dẫn đến việc tự ngừng thuốc hoặc sử dụng thuốc chưa đúng hướng dẫn.

BS.CKII Hoàng Quốc Tưởng lưu ý về cách dùng thuốc trong điều trị các bệnh lý dị ứng ở trẻ em

Các bệnh dị ứng thường gặp ở trẻ như phản vệ, viêm da cơ địa, mề đay, viêm mũi dị ứng, dị ứng thức ăn và hen phế quản. Những bệnh này có thể liên quan đến sự rối loạn đáp ứng miễn dịch và suy yếu hàng rào bảo vệ tại da, đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa. Vì vậy, việc điều trị cần dựa trên cơ chế bệnh, độ tuổi, mức độ nghiêm trọng và yếu tố khởi phát, không áp dụng một phác đồ chung cho mọi trẻ.

Thuốc kháng histamine H1 thế hệ hai thường được ưu tiên trong điều trị nhiều biểu hiện dị ứng nhờ ít gây buồn ngủ hơn nhóm thế hệ đầu. Tuy nhiên, liều lượng thuốc dùng phải phù hợp với độ tuổi, cân nặng và hướng dẫn của bác sĩ. Với những trường hợp bệnh nặng hoặc khó kiểm soát, bác sĩ cần đánh giá lại chẩn đoán, tìm yếu tố làm bệnh kéo dài như nhiễm trùng hoặc tiếp xúc dị nguyên, sau đó mới cân nhắc điều chỉnh liều hay sử dụng liệu pháp nâng cao.

Các chuyên gia khuyến cáo, để quản lý bệnh dị ứng hiệu quả cần kết hợp chẩn đoán đúng, kiểm soát bệnh mắc kèm, dùng thuốc theo phác đồ và theo dõi đáp ứng định kỳ. Đối với trẻ em, sự phối hợp giữa bác sĩ và gia đình đặc biệt quan trọng để bảo đảm điều trị đúng cách, hạn chế tác dụng phụ và duy trì kiểm soát bệnh lâu dài.