Can thiệp “giai đoạn vàng” giúp kiểm soát hội chứng tim mạch – thận – chuyển hóa

Hội chứng tim mạch – thận – chuyển hóa (CKM) là vòng xoắn bệnh lý phức tạp, thay vì kiểm soát riêng lẻ, chiến lược quản lý tổng thể ngay từ “giai đoạn vàng” giúp giảm nguy cơ suy tim, bệnh thận mạn và các biến cố xơ vữa động mạch.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân (thứ hai từ trái sang) cùng các báo cáo viên tại buổi sinh hoạt khoa học.

Thông tin trên được GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, và các báo cáo viên chia sẻ trong buổi sinh hoạt khoa học “Quản lý nguy cơ tim mạch – thận – chuyển hóa (CKM): Tiếp cận toàn diện và theo dõi lâu dài”. Chương trình diễn ra ngày 8/6/2026 tại Viện nghiên cứu Tâm Anh thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, thu hút đông đảo bác sĩ Tim mạch – Nội thận – Nội tổng hợp – Nội tiết – Đái tháo đường, thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tham dự.

Hội chứng tim mạch – thận – chuyển hóa (CKM) đang là thách thức y tế toàn cầu, gồm những rối loạn toàn thân phức tạp, liên kết giữa bệnh chuyển hóa (béo phì, đái tháo đường), bệnh thận và tim mạch. Tình trạng này ảnh hưởng chức năng nhiều cơ quan, làm tăng tỷ lệ tử vong và giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Theo Giáo sư Võ Thành Nhân, CKM giai đoạn 2 được xem là “giai đoạn vàng” cho các can thiệp y khoa. Lúc này, bệnh nhân chỉ mới có yếu tố nguy cơ chuyển hóa như tiền đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, hoàn toàn chưa xuất hiện tổn thương cơ quan đích hay bệnh lý tim mạch – thận. Điều trị nội khoa đúng và trúng ở thời điểm này mang lại cơ hội lớn giúp đảo ngược hoặc làm chậm tối đa tiến trình bệnh.

Tuy nhiên, không phải tất cả bệnh nhân đều được phát hiện và tiếp cận y tế sớm. Đa số trường hợp chỉ đi khám khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn toàn phát, tức là tiến triển sang giai đoạn 3 hoặc 4 của hội chứng CKM, khi các tổn thương tim và thận hiện hữu rõ ràng, đòi hỏi những chiến lược điều trị tích cực và phức tạp hơn.

BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, báo cáo tại buổi sinh hoạt khoa học.

BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết hiện có nhiều bệnh nhân trẻ tuổi đồng mắc các yếu tố nguy cơ gồm đái tháo đường, thừa cân, béo phì, rối loạn lipid máu và gan nhiễm mỡ, song chưa có triệu chứng tim mạch rõ rệt.

Cụ thể, một bệnh nhân nữ 26 tuổi, tăng 5 kg trong vòng 2 tháng, có tiền sử hội chứng buồng trứng đa nang, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám. Bác sĩ chẩn đoán chị bị đái tháo đường type 2, béo phì độ 2, rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ độ 2. Thách thức đặt ra lúc này là nên điều trị đồng bộ hệ trục tim mạch – thận – chuyển hóa ngay từ sớm hay kiểm soát riêng lẻ các tổn thương theo diễn tiến bệnh.

Theo khuyến cáo mới nhất từ Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), kiểm soát đường huyết (HbA1c < 7%) chỉ là 1 trong 4 cột trụ của quản lý toàn diện bệnh đái tháo đường. Do đó, nếu chỉ tập trung hạ chỉ số HbA1c xuống dưới 7% thì chưa đủ. Mục tiêu tối ưu là giảm nguy cơ tim mạch và thận sau này, bằng cách kiểm soát cùng lúc đường huyết, cân nặng, huyết áp, rối loạn lipid máu và lựa chọn thuốc có lợi cho tim mạch và thận.

Bác sĩ Trúc dẫn một số nghiên cứu cho thấy phối hợp thuốc điều trị ngay từ giai đoạn 2 của CKM giúp giảm các biến cố tim mạch, chậm tiến triển bệnh thận và kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân.

BS.CKII Nguyễn Văn Dương, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, trao đổi chuyên môn với các bác sĩ trong chương trình.

Theo BS.CKII Nguyễn Văn Dương, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nếu hội chứng tim mạch – thận – chuyển hóa ở giai đoạn 3 hoặc 4, khi các tổn thương cơ quan đích biểu hiện triệu chứng rõ ràng, việc điều trị toàn diện gặp nhiều thách thức hơn.

Điển hình là trường hợp một bệnh nhân 78 tuổi, bị đau ngực, khó thở, phù chi, đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, với tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường type 2. Bà được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp nguy cơ rất cao, suy tim cấp, bệnh thận mạn độ 3, hội chứng CKM giai đoạn 3-4. Sau khi ổn định tình trạng suy tim cấp, bệnh nhân được chụp mạch vành ghi nhận hẹp nặng từ thân chung mạch vành trái lan dọc xuống động mạch liên thất trước và động mạch mũ, hẹp nặng nhánh chéo (D1), động mạch vành phải gần tắc ngay từ lỗ vào.

Êkíp Trung tâm Tim mạch Can thiệp tiến hành đặt 2 stent vào động mạch liên thất trước và động mạch vành phải, nong bóng phủ thuốc vào nhánh D1 và động mạch mũ. Kết quả mạch vành tái thông hoàn toàn. Bệnh nhân ổn định, xuất viện sau một tuần theo dõi.

Bác sĩ Dương cho biết đây là trường hợp điển hình cho chuỗi bệnh lý tim mạch – thận – chuyển hóa. Điều này có nghĩa là đái tháo đường, tăng huyết áp âm thầm gây tổn thương thận. Ngược lại, tình trạng suy giảm chức năng thận làm trầm trọng hóa tổn thương hệ tim mạch, dẫn đến biến cố mạch vành cấp và suy tim. Suy tim lại thúc đẩy chức năng thận sụt giảm nhanh hơn.

Điều trị đơn lẻ từng bệnh không thể bẻ gãy vòng xoắn này, đòi hỏi phải có các giải pháp can thiệp tác động đồng thời lên cả trục tim – thận – chuyển hóa. Đối với bệnh nhân sau hội chứng mạch vành cấp, việc can thiệp đặt stent chỉ là bước khởi đầu. Nguy cơ tích lũy biến chứng tái phát sẽ tăng dần theo thời gian, đặc biệt vào năm thứ 6 sau đặt stent (nguy cơ tăng gần gấp đôi so với năm đầu tiên). Do đó, tối ưu hóa thuốc điều trị là điều kiện tiên quyết nhằm kiểm soát LDL cholesterol dưới 1,4 mmol/L, hạ lipid máu, kháng viêm thành mạch, dự phòng bệnh tái phát và cải thiện tiên lượng sống lâu dài cho người bệnh.

TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, Trưởng khoa Thần kinh kiêm Trưởng Đơn vị Đột quỵ, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn trong buổi sinh hoạt khoa học.

Buổi sinh hoạt khoa học “Quản lý nguy cơ tim mạch – thận – chuyển hóa (CKM): Tiếp cận toàn diện và theo dõi lâu dài” thu hút sự quan tâm của đông đảo đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế tham dự trực tiếp. Chương trình nằm trong chuỗi sinh hoạt khoa học cập nhật kiến thức, nâng cao chất lượng chuyên môn được tổ chức thường xuyên tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh. Những cập nhật kiến thức y khoa này được chuẩn hóa và áp dụng trong thăm khám và điều trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.