Chiến lược kiểm soát bệnh thần kinh ngoại biên ở bệnh nhân tim mạch

Bên cạnh chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh, bổ sung đầy đủ vi chất thiết yếu sẽ giúp phòng ngừa và cải thiện hiệu quả triệu chứng bệnh thần kinh ngoại biên ở bệnh nhân tim mạch.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ như trên tại buổi Sinh hoạt khoa học “Tối ưu chăm sóc bệnh nhân tim mạch có biến chứng thần kinh ngoại biên & phục hồi tổn thương da” diễn ra vào ngày 23/1/2026 tại Viện nghiên cứu Tâm Anh thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Chương trình có sự tham gia của PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh trong vai trò chủ tọa, cùng sự tham gia báo cáo của các bác sĩ đến từ Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Viện nghiên cứu Tâm Anh.

Từ trái qua: TS.BS Trần Vũ Minh Thư, PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, đại diện nhà tài trợ và ThS.DS Hoàng Trọng Tín tại buổi sinh hoạt khoa học 23/1

Bệnh nhân tim mạch có nguy cơ gặp biến chứng thần kinh ngoại biên

Hệ thống thần kinh của cơ thể được tạo thành từ hai phần: hệ thần kinh trung ương bao gồm não và tủy sống và hệ thần kinh ngoại biên kết nối các dây thần kinh xuất phát từ não và tủy sống đến phần còn lại của cơ thể như chi trên (cánh tay, cẳng tay, bàn tay), chi dưới (đùi, cẳng chân, bàn chân), các cơ quan nội tạng trong cơ thể, khớp, thậm chí cả miệng, mắt, tai, mũi, da. Bệnh thần kinh ngoại biên xảy ra khi các dây thần kinh bị tổn thương hoặc phá hủy bởi độc tố và tổn thương cơ học từ bên ngoài, không thể gửi thông điệp từ não, tủy sống đến cơ, da, các bộ phận khác của cơ thể và ngược lại.

Triệu chứng thường gặp của bệnh thần kinh ngoại biên là rối loạn về cảm giác như tê bì tay chân, rối loạn về vận động như yếu liệt chi, nhức nhối hoặc đau như điện giật khi bị kích thích vùng da, mất thăng bằng và khó phối hợp động tác, co cứng, co giật cơ. Nếu không điều trị sớm và đúng cách, bệnh dễ dẫn đến biến chứng tổn thương da (bỏng, loét da), nhiễm trùng, té ngã.

Phó giáo sư Phạm Nguyễn Vinh chia sẻ, ở những bệnh nhân thiếu máu cơ tim hoặc suy tim, lưu lượng máu đến tim giảm, khả năng đưa máu từ tim đến các cơ quan khác cũng giảm theo. Điều này gây nên tình trạng thiếu oxy và các chất dinh dưỡng thiết yếu cho dây thần kinh, làm tổn thương dây thần kinh. Ngoài ra, các bệnh lý tim mạch còn làm tăng viêm, trầm trọng thêm tổn thương thần kinh và giảm độ nhạy cảm của các chi. Một số bệnh nhân bị hẹp mạch vành cũng bị biến chứng thần kinh ngoại biên do mạch máu nuôi tim bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, hạn chế cung cấp oxy cho các dây thần kinh ngoại biên.

Đặc biệt, những bệnh nhân tim mạch kèm đái tháo đường, nguy cơ gặp biến chứng còn cao hơn. Nguyên nhân là lượng đường trong máu cao dễ tác động đến lớp lót của mạch máu, khiến chúng có nguy cơ tắc nghẽn, cản trở việc cung cấp oxy và chất dinh dưỡng, gây tổn thương thần kinh.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trao đổi chuyên môn trong buổi sinh hoạt khoa học

Nhận diện và kiểm soát sớm các triệu chứng thần kinh và thiết lập quy trình phục hồi hàng rào bảo vệ da kịp thời là chìa khóa giúp ngăn ngừa nhiễm trùng, bảo tồn chi và cải thiện chất lượng sống cho nhóm bệnh nhân nguy cơ cao.

Chăm sóc sức khỏe toàn diện, cải thiện triệu chứng thần kinh ngoại biên

Trong bài báo cáo “Tiếp cận toàn diện bệnh nhân tim mạch đa bệnh lý: Vai trò của Vitamin B1 – B6 – B12 (3B) trong tối ưu hóa điều trị và cải thiện chất lượng sống”, TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhấn mạnh, bệnh tim mạch thường đi kèm nhiều bệnh lý như đái tháo đường, bệnh thận mạn, suy nhược, bệnh thần kinh ngoại biên… Trong đó, khoảng 20-30% bệnh nhân suy tim và bệnh động mạch ngoại biên gặp các rối loạn về thần kinh cơ. Đặc biệt, tỷ lệ biến chứng thần kinh ngoại biên ở nhóm bệnh nhân tim mạch có kèm đái tháo đường có thể lên đến 50%, tăng nguy cơ loét chân gấp 15 lần. Các tổn thương da thường tiến triển âm thầm nhưng để lại hậu quả nặng nề.

TS.BS Trần Vũ Minh Thư trình bày giải pháp quản lý sức khỏe toàn diện cho bệnh nhân tim mạch mạn tại buổi sinh hoạt khoa học

Có nhiều nguyên nhân gây biến chứng thần kinh ngoại biên ở các bệnh nhân tim mạch, bao gồm bệnh chuyển hóa (bệnh tuyến giáp, bệnh thận), bệnh hệ thống (viêm mạch, tăng/hiện diện paraprotein máu), bệnh nhiễm trùng (HIV, viêm gan B, bệnh Lyme), thuốc (Amiodarone, hóa trị), đặc biệt là do thiếu hụt vitamin B1, B6, B12, vitamin E và niacin. Vì thế, việc bổ sung các loại vi chất này giúp cải thiện triệu chứng bệnh thần kinh ngoại biên hiệu quả.

Bác sĩ Thư giải thích, vitamin B1 giúp tăng cường năng lượng cho tế bào thần kinh (ATP), vitamin B6 tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh (Serotonin, GABA), vitamin B12 tái tạo và sửa chữa tế bào thần kinh. Khi cả ba loại vitamin này “hợp sức” sẽ tạo ra tác động “nền”: năng lượng – thần kinh – cơ, từ đó hỗ trợ giảm triệu chứng liên quan thiếu hụt vitamin B, đau thần kinh, cải thiện vận động và chất lượng sống.

Trong lĩnh vực tim mạch, bác sĩ sẽ cân nhắc dùng 3B đối với các trường hợp suy tim dùng lợi tiểu kéo dài, mệt mỏi, giảm gắng sức; đái tháo đường có dùng metformin dài hạn, kèm tê bì, đau nhức, thiếu máu hoặc nguy cơ thiếu B12; người cao tuổi, dinh dưỡng kém, yếu cơ, giảm vận động. 3B được xem là “công cụ hỗ trợ” trong quản lý toàn diện bệnh nhân tim mạch mạn: chọn đúng nhóm nguy cơ, theo dõi đáp ứng triệu chứng, và bảo quản đúng để đảm bảo hiệu lực.

Ở bài báo cáo “Cơ chế và hiệu quả của Mucopolysacharide trong điều trị viêm tĩnh mạch”, ThS.DS Hoàng Trọng Tín, Chuyên viên nghiên cứu khoa học và thử nghiệm lâm sàng Dược, Viện nghiên cứu Tâm Anh cho biết, Mucopolysaccharide polysulfate (MPS) là một glycosaminoglycan bán tổng hợp có nhiều tác dụng trên sự đông máu, thủy giải fibrin và chức năng tiểu cầu. Nhờ đó, MPS được dùng để kháng đông, chống huyết khối, kháng viêm và tái tạo mô. Đối với các triệu chứng bệnh lý ngoại biên, MPS hiệu quả trong việc cải thiện tình trạng tụ máu và vết bầm tím, giãn tĩnh mạch, viêm tắc tĩnh mạch nông, phòng ngừa loét tì đè.

ThS.DS Hoàng Trọng Tín trình bày giải pháp hỗ trợ lành da nhanh chóng ở những bệnh nhân bị viêm, loét da do bệnh thần kinh ngoại biên

Để ngăn ngừa và kiểm soát bệnh thần kinh ngoại biên, bệnh nhân tim mạch cần theo dõi lượng đường trong máu, duy trì chế độ ăn uống khoa học bằng cách tăng cường trái cây, rau, protein nạc và chất béo lành mạnh. Người bệnh nên tập ​​thể dục thường xuyên nhằm thúc đẩy lưu lượng máu đến các dây thần kinh; tránh hút thuốc lá, uống rượu bia, stress kéo dài… vì có thể làm giảm lưu thông máu và trầm trọng thêm tổn thương thần kinh.