Sau 5 tháng triển khai, hàng ngàn phụ nữ mang thai đã được tiếp cận vắc xin để dự phòng RSV cho trẻ nhũ nhi tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Hệ thống tiêm chủng VNVC.
Thông tin được BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ tại hội thảo khoa học “Kinh nghiệm thực tế triển khai tiêm chủng cho phụ nữ mang thai để dự phòng RSV cho trẻ nhũ nhi”, do Viện Nghiên cứu Tâm Anh phối hợp Công ty Pfizer Việt Nam tổ chức ngày 2/3/2026.
BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi cho biết, triển khai tiêm vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai đã mang lại kết quả tích cực. Trẻ sơ sinh trong 6 tháng đầu đời là nhóm dễ mắc bệnh nặng do RSV, nếu mẹ tiêm vắc xin trong thai kỳ giúp trẻ nhận được kháng thể bảo vệ ngay từ khi chào đời.
Thử nghiệm lâm sàng pha 3 MATISSE trên 7.420 phụ nữ mang thai tại 18 quốc gia, nghiên cứu lớn nhất về vắc xin RSVpreF cho thấy vắc xin có độ an toàn cao. Các phản ứng thường gặp như đau tại chỗ tiêm, đau đầu hoặc đau cơ chủ yếu ở mức độ nhẹ đến trung bình và tự hết sau vài ngày. Tỷ lệ biến cố bất lợi nghiêm trọng ở mẹ trong tháng đầu sau tiêm và ở trẻ trong tháng đầu sau sinh không khác biệt so với nhóm không tiêm. Đặc biệt, vắc xin giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới nặng do RSV trong 3 tháng đầu đời và gần 70% trong 6 tháng đầu.
Sau khi được sử dụng rộng rãi, dữ liệu giám sát tại Mỹ và Anh cũng ghi nhận hiệu quả bảo vệ trẻ dưới 6 tháng khỏi nhập viện do RSV đạt khoảng 70-79%. Tại Argentina, quốc gia đầu tiên triển khai tiêm chủng mở rộng cho thai phụ, hiệu quả phòng bệnh nặng trong 6 tháng đầu đời đạt trên 70%.
BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi chia sẻ nghiên cứu theo dõi vắc xin RSVpreF tại 18 quốc gia cho thấy vắc xin có độ an toàn cao.
Các dữ liệu nghiên cứu từ nhiều quốc gia, trong đó có Hoa Kỳ, cho thấy phụ nữ mang thai tiêm vắc xin RSVpreF không làm tăng nguy cơ sinh non hoặc trẻ sinh nhẹ cân. Kết quả theo dõi cũng ghi nhận tình trạng sức khỏe của trẻ sơ sinh có mẹ tiêm vắc xin tương đương với nhóm không tiêm.
Tại Pháp, các nghiên cứu giám sát sau tiêm cũng chưa phát hiện tín hiệu không an toàn đáng lo ngại liên quan đến vắc xin RSVpreF trong thai kỳ, bao gồm nguy cơ sinh non hay nhẹ cân.
Vắc xin này cũng cho thấy hiệu quả tốt ở nhóm thai phụ có bệnh lý nền. Nghiên cứu MORISOT – thử nghiệm lâm sàng pha 3, đa trung tâm, ngẫu nhiên, mù đôi có đối chứng – cho thấy phụ nữ mang thai nhiễm HIV sau khi tiêm RSVpreF vẫn tạo được đáp ứng miễn dịch tốt, với hiệu giá kháng thể cao. Kháng thể này tiếp tục được truyền sang trẻ sau sinh, giúp tăng khả năng bảo vệ trong những tháng đầu đời.
Các phản ứng sau tiêm chủ yếu ở mức độ nhẹ đến trung bình và tương tự giữa nhóm tiêm vắc xin và nhóm giả dược. Một số phản ứng thường gặp gồm đau tại vị trí tiêm (khoảng 27%) và đau cơ (25%). Các triệu chứng này thường tự hết sau 1-2 ngày.
Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) và Trường Cao đẳng Sản phụ khoa Mỹ (ACOG), vắc xin RSVpreF nên được tiêm ít nhất 14 ngày trước khi sinh để tối ưu khả năng truyền kháng thể sang thai nhi. Vắc xin cũng có thể tiêm cùng các vắc xin thai kỳ khác như Tdap hoặc cúm.
TTND.PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang chia sẻ về sử dụng vắc xin an toàn cho phụ nữ mang thai.
TTND.PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang, Trưởng khối Sản Bệnh viện Hùng Vương, kiêm Trưởng Bộ môn Sản phụ khoa Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch cho biết, nhiều loại vắc xin đã được sử dụng an toàn cho phụ nữ mang thai trong nhiều thập kỷ, như vắc xin uốn ván từ năm 1926, vắc xin cúm bất hoạt từ năm 1936, vắc xin ho gà từ năm 1996, vắc xin Covid-19 từ năm 2020 và gần đây là vắc xin RSV từ năm 2022. Các dữ liệu theo dõi lâu dài cho thấy những vắc xin này không làm tăng nguy cơ bất lợi cho mẹ hoặc thai nhi.
Trong đó, vắc xin RSVpreF (Abrysvo, do Pfizer sản xuất tại Mỹ) giúp phòng virus hợp bào hô hấp, nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi nặng và nhập viện ở trẻ dưới 6 tháng tuổi.
Tại Việt Nam, vắc xin này hiện được triển khai tiêm cho phụ nữ mang thai và người từ 60 tuổi trở lên tại Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Đối với thai phụ, các bác sĩ khuyến cáo tiêm trong khoảng tuần 24-36 của thai kỳ. Khi người mẹ tạo được kháng thể, các kháng thể này sẽ truyền sang thai nhi qua nhau thai, giúp trẻ có sẵn miễn dịch bảo vệ ngay từ khi chào đời. Đây là giải pháp khoa học, chủ động và hiệu quả nhằm giảm nguy cơ bệnh nặng cho trẻ trong giai đoạn đầu đời.
Theo BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, tiêm phòng RSV trong thai kỳ là cơ hội quan trọng giúp giảm nguy cơ nhập viện và biến chứng hô hấp nặng ở trẻ sơ sinh. “Chủ động tiêm phòng đúng thời điểm là giải pháp khoa học, an toàn và thiết thực để bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời dễ tổn thương”, bác sĩ Chính nhấn mạnh.
Dù được đánh giá là giải pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi nguy cơ bệnh hô hấp nặng trong những tháng đầu đời, việc triển khai tiêm vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai vẫn gặp không ít rào cản, băn khoăn từ phía thai phụ. Những lo ngại thường xoay quanh chi phí tiêm chủng, tính an toàn của vắc xin trong thai kỳ, cũng như việc liệu phụ nữ mang thai có bệnh lý nền hoặc thuộc nhóm thai kỳ nguy cơ cao có thể tiêm được hay không.
Thai phụ tiêm vắc xin để dự phòng RSV cho trẻ nhũ nhi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Qua 5 tháng triển khai tiêm RSV, bác sĩ Mỹ Nhi cho biết, trước đây, rào cản tiêm ngừa vắc xin cho phụ nữ mang thai do yếu giá thành và tâm lý lo ngại tác dụng phụ.
Giá mũi tiêm vắc xin RSV tuy khá cao so với các loại vắc xin khác, nhưng khi triển khai tiêm ngừa, phần lớn thai phụ chủ động đăng ký tiêm ngừa. “Giá cả không còn là yếu tố quan trọng cản trở độ phủ vắc xin RSV”, bác sĩ Mỹ Nhi nhìn nhận. Điều này có thể xuất phát từ thực tế hiện nay, phụ nữ chỉ sinh từ 1-2 con, gia đình có kinh tế hơn, sẵn sàng chi số tiền lớn để bảo vệ mẹ và bé.
Một băn khoăn phổ biến khác của thai phụ là liệu những người có bệnh lý nền hoặc thuộc nhóm thai kỳ nguy cơ cao có thể tiêm vắc xin hay không. Theo bác sĩ Mỹ Nhi, phần lớn các trường hợp như đái tháo đường thai kỳ, hen phế quản, tăng huyết áp, béo phì hoặc đã khâu vòng cổ tử cung vẫn có thể tiêm nếu tại thời điểm khám thai ổn định và không có dấu hiệu bất thường.
“Ngay cả trong các thai kỳ nguy cơ cao, bác sĩ cũng cần đánh giá và phân tầng nguy cơ trước khi quyết định tiêm, để bảo vệ tốt nhất cho mẹ và bé”, Phó giáo sư Huỳnh Nguyễn Khánh Trang lưu ý. Những trường hợp nguy cơ thấp hoặc trung bình vẫn được khuyến cáo tiêm phòng tương tự thai phụ bình thường. Các trường hợp đặc biệt như lupus ban đỏ đang tiến triển hoặc phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch liều cao cần được cân nhắc kỹ trước khi tiêm.
Theo các chuyên gia sản khoa, vắc xin RSV được chỉ định tiêm trong giai đoạn từ tuần 24-36 của thai kỳ, ưu tiên tiêm từ 28-32 tuần, khi thai phụ đã hoàn tất các xét nghiệm sàng lọc lệch bội và siêu âm hình thái học quý II để đánh giá các bất thường thai. Trẻ chỉ được bảo vệ tốt nếu mẹ tiêm ít nhất khoảng 2 tuần trước khi sinh, vì cần thời gian để kháng thể được tạo ra và truyền sang thai.
VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH
17/06/2024
Xem thêm
