Tầm soát và phát hiện sớm dị tật tim bẩm sinh ngay trong bào thai đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo điều kiện sinh nở an toàn và tốt nhất cho thai phụ, đồng thời có thể lập kế hoạch chăm sóc và can thiệp kịp thời ngay sau sinh.
Đây là phát biểu của Giáo sư Mark Sklansky, một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về tim thai nhi, Giám đốc Chương trình tim thai nhi, Giám đốc Y khoa Trung tâm tim nhi khoa, đồng Giám đốc chương trình tim bẩm sinh và tim nhi UCLA Mattel Children’s Hospital – USA, David Geffen School of Medicine – UCLA – USA tại Hội thảo “Khóa tập huấn chuyên sâu về siêu âm tim thai nhi lần 1” diễn ra vào ngày 09/03/2025 tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Hội thảo đã thu hút gần 200 chuyên gia, bác sĩ tham gia trực tiếp và khoảng 300 chuyên gia, bác sĩ tham dự qua hình thức online. Sự kiện này quy tụ những chuyên gia hàng đầu thế giới và Việt Nam trong lĩnh vực siêu âm tim thai, tim bẩm sinh như:
Giáo sư Mark Sklansky, chuyên gia hàng đầu thế giới về tim thai nhi và tim bẩm sinh, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn với hàng trăm chuyên gia, bác sĩ tại hội thảo.
Dị tật tim bẩm sinh là một trong những bất thường thai phổ biến nhất, ảnh hưởng đến khoảng 1% trẻ sơ sinh. Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 8.000-10.000 trẻ em sinh ra mắc dị tật tim bẩm sinh. Ước tính, khoảng 25% số trẻ sơ sinh bị dị tật tim thuộc nhóm dị tật tim nặng, là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và các bệnh tật khác ở trẻ em liên quan đến dị tật bẩm sinh.
Theo ThS.BS Hà Tố Nguyên, Giám đốc Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, một trong những thách thức lớn khi siêu âm tim thai là khả năng bỏ sót dị tật do thai nhi không nằm ở tư thế thuận lợi hoặc do chất lượng thiết bị siêu âm. Đặc biệt, trong giai đoạn tuần 22 của thai kỳ, tim thai có kích thước rất nhỏ, chỉ bằng đồng xu 5.000 đồng, nhưng lại có cấu trúc rất phức tạp, thuộc nhóm có nhiều bất thường bẩm sinh. Điều này yêu cầu các bác sĩ thực hiện siêu âm phải sử dụng thiết bị siêu âm hiện đại với đầu dò chuyên biệt cùng kỹ năng chuyên sâu để phát hiện sớm các bất thường tim thai trước sinh.
Hệ thống siêu âm hiện đại đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao khả năng phát hiện sớm dị tật tim bẩm sinh. Các máy siêu âm thế hệ mới tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ 3D, 4D giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác các bất thường cấu trúc tim và mạch máu của thai nhi. Việc sử dụng các thiết bị tiên tiến như máy siêu âm Voluson Expert 22 và HERA W10 cung cấp hình ảnh có độ phân giải cao, cho phép bác sĩ đánh giá các thông số tim thai chi tiết và rõ ràng, đồng thời rút ngắn thời gian siêu âm và nâng cao độ chính xác.
Bác sĩ Nguyên cũng cho biết thêm, dị tật tim thai thường kèm theo bất thường cấu trúc khác hoặc di truyền (bất thường nhiễm sắc thể hoặc đột biến gen). Do đó, khi siêu âm chẩn đoán dị tật tim thai, bác sĩ cần tư vấn làm thêm xét nghiệm di truyền. Nếu thai nhi bị dị tật tim kèm theo những bất thường nghiêm trọng khác, có thể cân nhắc đình chỉ thai kỳ. Như vậy, các bất thường tim thai có thể là dấu hiệu đầu tiên giúp bác sĩ phát hiện ra đột biến gen liên quan hoặc các dị tật cấu trúc khác.
Đối với những trường hợp thai nhi bị dị tật tim bẩm sinh đơn thuần, nhờ phát hiện sớm dị tật tim thai, bác sĩ chuẩn bị điều kiện sinh tốt nhất cho thai phụ, đảm bảo trẻ được chăm sóc tối ưu ngay khi chào đời, có kế hoạch can thiệp hoặc phẫu thuật kịp thời, ngăn ngừa nguy cơ bệnh diễn tiến nặng. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khi phát hiện tim thai bất thường, bác sĩ Y học bào thai sẽ phối hợp cùng bác sĩ Sản khoa, Sơ sinh, Nhi khoa, Tim bẩm sinh… lên kế hoạch theo dõi, điều trị phù hợp, giúp hạn chế các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ sau này.
ThS.BS Hà Tố Nguyên, Giám đốc Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát biểu tại hội thảo.
Đồng quan điểm với ThS.BS Hà Tố Nguyên, PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết không phải tất cả bệnh nhi tim bẩm sinh cần can thiệp ngay sau sinh, có những trường hợp lớn lên mới cần can thiệp. Việc phát hiện sớm dị tật bẩm sinh ngay từ trong bào thai giúp các bác sĩ dự tính được tiên lượng của bệnh, có thời gian chuẩn bị phương án can thiệp, phẫu thuật hoặc chăm sóc sau sinh phù hợp cho trẻ.
Đơn cử là trường hợp một bé gái được phát hiện bất thường rất nặng ở tim thai từ tuần thai 17. Bé bị thông liên thất lớn, thiểu sản động mạch chủ. Dù rất nhiều bệnh viện đã khẳng định cơ hội sống của bé rất mong manh, nhưng gia đình bé vẫn không từ bỏ cơ hội và tìm đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Sau khi được các bác sĩ chuyên khoa Sản – Tim mạch – Sơ sinh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hội chẩn và lên kế hoạch điều trị, bé đã trải qua ca phẫu thuật thành công kéo dài 5 tiếng đồng hồ khi mới 7 ngày tuổi.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh với thế mạnh đa chuyên khoa, đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm đáp ứng toàn diện và chuyên sâu nhu cầu khám, chữa bệnh tim bẩm sinh, từ phát hiện sớm dị tật tim bẩm sinh trong bào thai, đến can thiệp hoặc phẫu thuật điều trị cho trẻ sau sinh. “Điều này rất có lợi trong việc cứu sống nhiều trẻ bị tim bẩm sinh”, Phó Giáo sư Phạm Nguyễn Vinh nhận định.
PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát biểu tại hội thảo.
Theo giáo sư Mark Sklansky, để nâng cao chất lượng chẩn đoán, siêu âm tim thai cần được thực hiện đúng kỹ thuật, đúng góc độ và đủ thời gian nhằm đảm bảo không bỏ sót bất kỳ bất thường nào. Cũng trong hội thảo, giáo sư đã trực tiếp siêu âm tim thai cho 4 thai phụ.
Trường hợp thứ nhất là chị Thanh 32 tuổi, mang thai lần đầu. Kết quả siêu âm hình thái học thai nhi tuần 21 tại Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận, thai chậm tăng trưởng trong tử cung, theo dõi động mạch chủ cưỡi ngựa vách liên thất, nghi ngờ kênh nhĩ thất. Giáo sư Sklansky siêu âm tim thai chuyên sâu (lúc này thai tuần 23) phát hiện kênh nhĩ thất bán phần, thất phải hai đường ra, đề nghị theo dõi chặt chẽ thai kỳ nhằm đánh giá sự phát triển của thai nhi. Sau sinh, tùy vào mức độ nghiêm trọng, trẻ có thể cần phẫu thuật điều trị tim bẩm sinh ở thời điểm phù hợp.
Một trường hợp khác là thai phụ 31 tuổi, mang thai lần 2, hiện thai 34 tuần. Giáo sư Sklansky siêu âm tim thai ghi nhận sự bất tương xứng giữa thất phải và thất trái, dày thành trước thất phải, hở van ba lá nhẹ, tràn dịch màng tim khu trú trước thất phải. Trẻ sau sinh cần theo dõi bệnh lý cơ tim, hở van ba lá nhẹ, suy tim mức độ nhẹ.
Bên cạnh hai thai phụ trên, Giáo sư Sklansky cũng siêu âm cho hai thai phụ khác. Tất cả quá trình siêu âm tim thai được truyền hình trực tiếp từ phòng siêu âm tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI) đến hội trường và phát sóng trực tuyến, với sự theo dõi của gần 500 chuyên gia, bác sĩ trên cả nước.
Giáo sư Mark Sklansky trực tiếp siêu âm cho thai phụ với sự hỗ trợ của ThS.BS Hà Tố Nguyên, hình ảnh được truyền trực tiếp đến hội trường.
Giáo sư Mark Sklansky cho biết, Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc phát hiện sớm dị tật tim bẩm sinh trong bào thai, nhưng việc nâng cao khả năng phát hiện trên diện rộng và tối ưu hóa tiên lượng cho phần lớn trẻ em sinh ra với bệnh tim bẩm sinh vẫn còn là một thách thức lớn đối với Việt Nam và các nước trên thế giới. Điều này yêu cầu sự nỗ lực từ các cơ quan y tế, bao gồm việc đào tạo bác sĩ, nhân viên y tế và phát triển cơ sở vật chất, nhằm đảm bảo khả năng phát hiện kịp thời dị tật tim thai ở tất cả các khu vực, không chỉ tại các thành phố lớn mà còn ở các khu vực nông thôn.
Hàng trăm chuyên gia, bác sĩ theo dõi Giáo sư Sklansky thị phạm siêu âm tim thai cho thai phụ tại hội thảo.
Theo PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, y học Việt Nam đang đạt được nhiều thành tựu trong việc phát hiện và điều trị kịp thời bệnh tim bẩm sinh. Trong đó, các bác sĩ Việt Nam đã làm chủ được nhiều kỹ thuật can thiệp tiên tiến và nhận được sự công nhận, đánh giá cao từ quốc tế. Hệ thống bệnh viện và cơ sở y tế đang ngày càng phát triển, với các trang thiết bị hiện đại và các kỹ thuật siêu âm tiên tiến, đặc biệt là các bệnh viện có chuyên khoa tim mạch đã thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật tim bẩm sinh phức tạp, bao gồm các dị tật nặng, góp phần không nhỏ vào việc tăng tỷ lệ phát hiện sớm dị tật bẩm sinh, mang lại hy vọng và cuộc sống mới cho nhiều trẻ em.
Hiện Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ứng dụng nhiều máy móc, thiết bị hiện đại hàng đầu thế giới trong việc chẩn đoán, điều trị bệnh tim bẩm sinh như: hệ thống máy siêu âm Voluson Expert 22 thế hệ mới nhất ứng dụng chuẩn phân giải UltraHD siêu nét, cung cấp hình ảnh bào thai chi tiết với tốc độ cực nhanh, tích hợp 3D, 4D, Doppler màu giúp tầm soát các bất thường cấu trúc, dị tật mạch máu ở tim và não thai nhi…; hệ thống máy siêu âm HERA W10 tối ưu chất lượng hình ảnh 2D, 3D, Doppler màu có độ phân giải vượt trội với mức tương phản cao từ nhiều góc độ khác nhau, cung cấp hình ảnh siêu âm trực quan, chân thật, rõ ràng; hệ thống máy cộng hưởng từ 1,5 Tesla và 3 Tesla hiện đại giúp chụp MRI, đánh giá chi tiết sự phát triển não thai nhi và phát hiện các dấu hiệu bất thường hoặc dị tật bẩm sinh khác… Trẻ sau sinh có thể được chỉ định điện tim, chụp X-quang ngực, siêu âm tim và màng tim qua thành ngực, siêu âm tim gắng sức, siêu âm Doppler mạch máu, gắn máy theo dõi nhịp tim Holter ECG… để chẩn đoán bệnh. Trẻ bị bệnh tim bẩm sinh cần can thiệp có thể áp dụng kỹ thuật can thiệp tim bẩm sinh qua da như: Thông liên nhĩ lỗ thứ phát, thông liên thất, còn ống động mạch, hẹp van động mạch phổi, hẹp van động mạch chủ, hẹp eo động mạch chủ, đặt stent động mạch phổi, stent ống động mạch, thông tim ống lớn chẩn đoán.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong hai bệnh viện tư nhân vừa được Sở Y tế TP.HCM xếp cấp chuyên sâu. Cấp khám chữa bệnh chuyên sâu thực hiện nhiệm vụ khám bệnh, điều trị ngoại trú, nội trú chuyên sâu; đào tạo thực hành chuyên sâu; nghiên cứu, đào tạo liên tục chuyên sâu; chuyển giao kỹ thuật trong khám chữa bệnh.
VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH
