Cá thể hóa kiểm soát toàn diện hen – COPD

Các chuyên gia cho biết điều trị hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đang bước sang giai đoạn mới với xu hướng cá thể hóa theo cơ chế bệnh sinh, ứng dụng thuốc sinh học và các chiến lược điều trị hiện đại nhằm kiểm soát bệnh toàn diện, giảm đợt cấp, cải thiện chất lượng sống.

Thông tin được chia sẻ tại buổi sinh hoạt khoa học “Kỷ nguyên mới trong điều trị Hen – COPD” diễn ra tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh, trưa 4/7.

Từ kiểm soát triệu chứng sang điều trị hen theo cơ chế bệnh

PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm, Trưởng khoa Miễn dịch Lâm sàng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết hen phế quản hiện không còn được xem là một bệnh lý đồng nhất mà là hội chứng với nhiều kiểu hình và cơ chế bệnh sinh khác nhau. Do đó, việc điều trị hiện không chỉ dựa vào mức độ triệu chứng mà cần xác định đúng cơ chế miễn dịch của từng người bệnh để lựa chọn phác đồ phù hợp.

Theo PGS Lâm, khoảng 80% trường hợp hen nặng liên quan đến phản ứng viêm type 2. Đây là tình trạng hệ miễn dịch phản ứng quá mức trước các tác nhân như dị nguyên hô hấp, virus hoặc ô nhiễm môi trường. Phản ứng này khiến đường thở luôn trong tình trạng viêm, dễ co thắt và hẹp lại, khiến người bệnh thường xuyên khó thở, lên cơn hen và tăng nguy cơ xuất hiện các đợt cấp.

PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm chia sẻ về những thay đổi trong chiến lược điều trị bệnh hen hiện nay với đông đảo bác sĩ, cán bộ y tế Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tham gia hội thảo

Việc xác định đúng cơ chế gây hen không chỉ dựa vào triệu chứng mà cần kết hợp các xét nghiệm như bạch cầu ái toan trong máu, FeNO trong khí thở ra, IgE và tình trạng quá mẫn dị ứng với dị nguyên không khí và đánh giá dị nguyên. Những thông tin này giúp bác sĩ phân loại kiểu hen, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng người bệnh.

Trên cơ sở đó, hướng dẫn GINA mới ưu tiên sử dụng thuốc hít phối hợp giữa corticoid dạng hít (ICS) và formoterol, thay vì chỉ dùng thuốc xịt cắt cơn tác dụng nhanh (SABA). Sự kết hợp này không chỉ giúp giảm nhanh triệu chứng khó thở mà còn kiểm soát tình trạng viêm đường thở – nguyên nhân cốt lõi của bệnh hen.

Với người bệnh hen nặng vẫn không kiểm soát được dù đã điều trị tối ưu, thuốc sinh học đang mở ra hướng tiếp cận mới nhờ tác động trực tiếp vào các mắt xích quan trọng của phản ứng viêm type 2, giúp giảm đợt cấp, hạn chế phụ thuộc corticoid và cải thiện chất lượng sống.

COPD cần được quản lý song song nguy cơ tim mạch

Ở bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, việc điều trị hiện nay không chỉ tập trung cải thiện chức năng hô hấp mà cần đánh giá và kiểm soát đồng thời các bệnh lý tim mạch đi kèm.

ThS.BS Vũ Trần Thiên Quân, khoa Thăm dò chức năng, Đại học Y Dược TP.HCM, COPD và bệnh tim mạch có mối liên hệ chặt chẽ. Người bệnh không chỉ đối mặt với suy giảm chức năng hô hấp mà còn có nguy cơ cao mắc tăng huyết áp, suy tim, bệnh mạch vành hoặc đột quỵ.

ThS.BS Vũ Trần Thiên Quân chia sẻ về mục tiêu quản lý nguy cơ tim phổi ở bệnh nhân COPD.

Đặc biệt, sau mỗi đợt cấp COPD, nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch tăng rõ rệt do tình trạng viêm toàn thân, thiếu oxy và gánh nặng lên hệ tuần hoàn. Đây được xem là giai đoạn cần được theo dõi sát và quản lý tích cực nhằm hạn chế nguy cơ tái nhập viện cũng như tử vong.

Tối ưu điều trị bằng liệu pháp bộ ba

Bác sĩ CKII Mã Thanh Phong, Trưởng đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết mục tiêu điều trị COPD hiện nay không chỉ giúp người bệnh giảm khó thở mà còn hướng đến phòng ngừa các đợt cấp và giảm nguy cơ tử vong.

Ở những trường hợp COPD chưa được kiểm soát tốt bằng các thuốc hít thông thường, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp bộ ba – kết hợp ba nhóm thuốc gồm thuốc chống viêm, thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài và thuốc giúp duy trì đường thở thông thoáng (ICS/LABA/LAMA) trong cùng một dụng cụ hít. Sự phối hợp này giúp cải thiện chức năng hô hấp, giảm các đợt cấp và hạn chế nguy cơ nhập viện.

BS.CKII Mã Thanh Phong chia sẻ về cách kiểm soát các đợt cấp cho bệnh nhân COPD

Việc phối hợp ba hoạt chất trong một ống hít giúp đơn giản hóa điều trị, cải thiện khả năng tuân thủ của người bệnh, đồng thời góp phần duy trì chức năng phổi, giảm số lần nhập viện và hạn chế các biến chứng tim mạch liên quan đến đợt cấp COPD.

Các chuyên gia cho biết với sự phát triển của y học cùng với các dấu ấn sinh học và các liệu pháp điều trị nhắm trúng đích, đang tạo ra bước chuyển quan trọng trong quản lý hen và COPD. Thay vì chỉ xử lý triệu chứng khi bệnh bùng phát, xu hướng hiện nay hướng đến kiểm soát cơ chế bệnh sinh, cá thể hóa điều trị, giảm đợt cấp và bảo vệ lâu dài chức năng hô hấp cũng như chất lượng sống cho người bệnh.