Phối hợp điều trị giảm nguy cơ đột quỵ ở bệnh nhân rung nhĩ và bệnh thận mạn

Kiểm soát đồng thời cả rung nhĩ và bệnh thận mạn có ý nghĩa quan trọng trong giảm biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân có yếu tố nguy cơ đột quỵ do mắc hội chứng tim mạch – thận – chuyển hóa.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh – Phó Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và các chuyên gia cho biết thông tin trên trong Hội thảo khoa học “Tiếp cận toàn diện bệnh nhân rung nhĩ trên nền bệnh thận mạn: Từ kiểm soát huyết áp đến dự phòng đột quỵ”, diễn ra ngày 17/8/2026 tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trực tuyến trên nền tảng Zoom.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh (giữa) cùng các bác sĩ và đại diện nhà tài trợ tại buổi hội thảo khoa học ngày 17/8

Rung nhĩ và bệnh thận mạn có mối quan hệ tác động hai chiều, hình thành nên “vòng xoáy bệnh lý” phức tạp. Suy giảm chức năng thận làm kích hoạt phản ứng viêm mạn tính, rối loạn nội mô và quá tải thể tích, từ đó thúc đẩy quá trình tái cấu trúc điện – cơ tim và làm tăng nguy cơ xuất hiện rung nhĩ.

Trong khi đó, rung nhĩ có thể làm giảm hiệu quả bơm máu của tim, ảnh hưởng đến tưới máu thận và góp phần làm suy giảm chức năng thận theo thời gian. Khi hai bệnh lý cùng xuất hiện, người bệnh có nguy cơ cao hơn đối với cả biến cố huyết khối, đặc biệt là đột quỵ, và các biến chứng chảy máu trong quá trình điều trị. Vì vậy, việc kiểm soát đồng thời cả rung nhĩ và bệnh thận mạn có ý nghĩa quan trọng trong giảm biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Giảm nguy cơ đột quỵ ở bệnh nhân rung nhĩ – bệnh thận mạn

Trong bài báo cáo “Quản lý bệnh nhân rung nhĩ kèm bệnh thận mạn: Tối ưu chiến lược dự phòng đột quỵ trong thực hành lâm sàng”, TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội Tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhấn mạnh, rung nhĩ và bệnh thận mạn là những yếu tố độc lập làm tăng cao nguy cơ đột quỵ. Thách thức lớn nhất trong quản lý bệnh nhân rung nhĩ trên nền bệnh thận mạn tính là cần đảm bảo cân bằng giữa nguy cơ tắc mạch và xuất huyết. Tuy nhiên, rung nhĩ và bệnh thận mạn làm thay đổi các cơ chế điều hòa đông – cầm máu, dẫn đến tăng đồng thời nguy cơ huyết khối và xuất huyết. Vì vậy, việc lựa chọn và hiệu chỉnh liều thuốc kháng đông, đặc biệt là các thuốc kháng đông đường uống thế hệ mới – NOACs ở bệnh nhân suy giảm chức năng thận đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ nhằm giảm biến cố đột quỵ não, vừa bảo tồn chức năng thận và tránh xuất huyết nặng.

TS.BS Trần Vũ Minh Thư cho biết cần cẩn trọng khi lựa chọn thuốc kháng đông nhằm giảm biến cố đột quỵ não cho bệnh nhân rung nhĩ và bệnh thận mạn

Trong điều trị, thuốc kháng đông được cân nhắc dựa trên nguy cơ đột quỵ, chảy máu và mức độ suy giảm chức năng thận của từng người bệnh. Rivaroxaban là một trong những thuốc kháng đông đường uống được sử dụng trong thực hành lâm sàng ở bệnh nhân rung nhĩ, trong đó việc lựa chọn và điều chỉnh liều cần tuân thủ chỉ định, chống chỉ định và chức năng thận của người bệnh.

ThS.BS Phạm Đỗ Anh Thư, Trưởng đơn vị Bệnh van tim, Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trình bày báo cáo “Case lâm sàng: Bệnh nhân Rung nhĩ kèm Tăng huyết áp trên nền bệnh thận mạn”. Một bệnh nhân nữ 70 tuổi bị bệnh thận mạn giai đoạn 3, tăng huyết áp, đái tháo đường tuýp 2, rối loạn lipid máu nhiều năm, cách đây hai năm được chẩn đoán rung nhĩ. Bác sĩ xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa cho người bệnh với các loại thuốc kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và dự phòng đột quỵ bằng thuốc kháng đông phù hợp, đồng thời theo dõi chức năng thận và nguy cơ chảy máu trong quá trình điều trị.

Bác sĩ Anh Thư lý giải: “Sự tương tác bệnh sinh chặt chẽ tạo nên một vòng xoắn bệnh lý, thúc đẩy sự tiến triển của bệnh trên cả hệ tim mạch, thận và chuyển hóa. Đây là lý do vì sao các chiến lược can thiệp chỉ tập trung vào một cơ quan đơn lẻ thường không đủ để kiểm soát toàn diện nguy cơ tồn lưu”.

Bên cạnh thuốc, bệnh nhân được khuyến cáo thay đổi lối sống, chế độ ăn uống và tập luyện theo hướng khoa học; theo dõi huyết áp và đường huyết tại nhà, tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ điều chỉnh toa thuốc nếu cần.

ThS.BS Phạm Đỗ Anh Thư cho biết, việc quản lý toàn diện tình trạng rung nhĩ và suy thận giúp giảm đồng thời nhiều nguy cơ như đột quỵ, suy tim, xuất huyết…

Kiểm soát huyết áp 24h: Chìa khóa bảo vệ tim – thận

Với bài báo cáo “Kiểm soát huyết áp 24 giờ: Nền tảng bảo vệ tim – thận ở bệnh nhân bệnh thận mạn”, TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, Việt Nam có khoảng 10 triệu bệnh nhân mắc bệnh thận mạn (chiếm 10% dân số), tỷ lệ tăng huyết áp trên bệnh nhân bệnh thận mạn là 84,1%.

TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung nhấn mạnh, các biến cố tim mạch – thận trên bệnh nhân bệnh thận mạn tăng đáng kể khi huyết áp tâm thu ≥ 130 mmHg

Tăng huyết áp ở người bệnh thận mạn không chỉ đẩy nhanh tốc độ xơ hóa cầu thận mà còn kích thích quá trình tái cấu trúc tâm nhĩ, làm gia tăng tần suất và kéo dài các cơn rung nhĩ. Thống kê cho thấy tăng huyết áp làm tăng 40% nguy cơ biến cố tim mạch ở bệnh nhân bệnh thận mạn. Do đó, kiểm soát huyết áp 24h đóng vai trò quan trọng, giúp bảo vệ cơ quan đích.

Mục tiêu quan trọng trong điều trị tăng huyết áp là kiểm soát huyết áp ổn định suốt 24h và duy trì lâu dài. Các khuyến cáo hiện nay ưu tiên phối hợp thuốc phù hợp với từng người bệnh để đạt huyết áp mục tiêu, đồng thời hạn chế tác động bất lợi lên tim và thận. Trong nhóm chẹn kênh canxi, Nifedipine GITS có thể được sử dụng trong một số phác đồ điều trị tăng huyết áp ở bệnh nhân bệnh thận mạn, tùy tình trạng và chỉ định của bác sĩ. Việc lựa chọn thuốc và liều dùng được bác sĩ cá thể hóa dựa trên mức độ bệnh thận, huyết áp và các bệnh lý đi kèm.

“Kết hợp chặt chẽ giữa kiểm soát huyết áp và phác đồ dự phòng thuyên tắc tối ưu là ‘lá chắn’ giúp bảo tồn cơ quan đích, giảm tỷ lệ nhập viện và cải thiện tiên lượng sống còn lâu dài cho bệnh nhân rung nhĩ có bệnh thận mạn đi kèm”, Phó giáo sư Phạm Nguyễn Vinh đúc kết.