Béo phì đang trở thành đại dịch toàn cầu, dự báo đến năm 2030, thế giới sẽ có khoảng 1 tỷ người béo phì, trong đó 67-70% ca tử vong do bệnh tim mạch có liên quan béo phì. Việc giảm ít nhất 10% trọng lượng cơ thể giúp giảm 21% nguy cơ tử vong do nhồi máu cơ tim cấp, đột quỵ hay nhập viện vì đau thắt ngực.
Các chuyên gia cho biết thông tin trên trong Hội thảo khoa học “Béo phì và bệnh lý tim mạch” diễn ra tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trưa 23/12.
Hội thảo “Béo phì và bệnh lý tim mạch” là chuyên đề thứ 5 trong chuỗi Hội thảo khoa học Điều trị Đa phương thức về béo phì.
ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trưởng Đơn vị suy tim, Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, tỷ lệ béo phì toàn cầu tăng gấp đôi trong 40 năm trở lại đây. Chỉ số BMI cao gây ra khoảng 4 triệu ca tử vong/năm, 67-70% ca tử vong do bệnh tim mạch liên quan béo phì, trong đó bệnh tim mạch do xơ vữa là nguyên nhân hàng đầu. “Trên 60% bệnh nhân tim mạch có thừa cân, béo phì. Có thể nói, béo phì ‘giết người’ chủ yếu qua bệnh tim mạch”, bác sĩ Kiều nhấn mạnh.
ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều phân tích các yếu tố liên quan giữa béo phì và bệnh tim mạch.
Béo phì gây ra nhiều biến chứng liên quan đến bệnh tim mạch chuyển hóa như bệnh mạch vành, đái tháo đường type 2, đề kháng insulin, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, đột quỵ, rối loạn chức năng mạch máu. Các mô mỡ dự trữ ở vị trí bất thường (mô mỡ lạc chỗ) của người béo phì có thể xuất hiện quanh mạch máu, tim, cơ, xương… Chúng tác động tại chỗ khu trú và lên toàn bộ hệ thống cơ thể qua phản ứng viêm. Chẳng hạn, mỡ ở màng ngoài tim và xung quanh tim có thể gây xơ vữa động mạch, xơ hóa dẫn đến rối loạn nhịp hoặc suy tim.
Ở người béo phì còn có tình trạng tăng đông, dễ tạo huyết khối dẫn đến nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi và hẹp van động mạch chủ do tăng xơ vữa. Béo phì làm tăng nguy cơ bệnh động mạch vành, đột quỵ, bệnh động mạch ngoại biên. Các nghiên cứu cho thấy, nguy cơ mắc bệnh tăng tuyến tính theo chỉ số BMI và vòng bụng.
Béo phì là yếu tố độc lập gây ra bệnh tim mạch xơ vữa, ngay cả sau khi đã loại trừ các yếu tố nguy cơ như tuổi, giới, thuốc lá… Béo phì nội tạng làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch xơ vữa thông qua giảm giãn mạch qua trung gian insulin, tăng tái hấp thu natri ở thận, hoạt hóa hệ giao cảm và tăng co mạch do acid béo tự do.
Giảm cân đã được chứng minh làm giảm tỷ suất tử vong tim mạch lâu dài. Giảm ít nhất 10% trọng lượng cơ thể sẽ giảm 21% nguy cơ tử vong do bệnh lý tim mạch, nhồi máu cơ tim cấp, đột quỵ hay nhập viện vì đau thắt ngực. Trong điều trị tim mạch, béo phì cần được nhận định như một bệnh nền, bệnh mãn tính để có hướng can thiệp sớm, điều trị lâu dài, không đợi đến khi có biến chứng, bác sĩ Kiều cho biết.
ThS.BS Đỗ Trúc Anh cho biết, việc kiểm soát tốt tình trạng béo phì sẽ ngăn các hội chứng tim mạch chuyển hóa.
Theo ThS.BS Đỗ Trúc Anh, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, việc kiểm soát sớm thừa cân – béo phì là chiến lược để ngăn các hội chứng tim mạch chuyển hóa. Các phương pháp can thiệp được chứng minh có lợi cho sức khỏe tim mạch ở người béo phì gồm: can thiệp lối sống (dinh dưỡng, tập thể dục), can thiệp bằng thuốc và phẫu thuật ngoại khoa (đối với những người béo phì nặng có chỉ định phẫu thuật).
Điều trị giảm cân bằng thuốc thông qua rất nhiều cơ chế, tác động lên thần kinh trung ương, trong đó thụ thể GLP-1 RA đang được chứng minh có hiệu quả vượt trội. GLP-1 RA tác động lên nhiều cơ quan trong đó có tụy, não, gan, tim, thận… giúp kiểm soát đường huyết, tăng cảm giác no, giảm chậm rỗng dạ dày, tăng nhạy cảm insulin, tổng hợp mô mỡ ở gan, tăng bảo vệ cơ tim, chức năng tim.
Các nghiên cứu cho thấy, sử dụng GLP-1 RA trên bệnh nhân béo phì mắc đái tháo đường giúp giảm 22% nguy cơ tử vong do tim mạch, giảm 13% các biến cố tim mạch chính, giảm 15% nguy cơ tử vong do tất cả các nguyên nhân, giảm 22% nguy cơ bệnh thận.
Ở bệnh nhân béo phì không có đái tháo đường, GLP-1 RA giúp giảm 20% các nguy cơ biến chứng tim mạch chính, 19% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân, 22% nguy cơ phát triển bệnh thận và 73% nguy cơ mắc đái tháo đường.
TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trao đổi với các báo cáo viên và đồng nghiệp về tác động tích cực của việc điều trị béo phì đối với sức khỏe tim mạch.
Các nghiên cứu cho thấy, béo phì cũng gây ra nhiều hệ lụy sức khỏe, đặc biệt ảnh hưởng đến tim mạch chứ không còn là vấn đề cân nặng thông thường. Sử dụng đồng vận thụ thể GLP-1 RA trong điều trị giảm cân mang lại lợi ích tim mạch thực sự cho cả các nhóm có hoặc không có đái tháo đường.
VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH
