Chiến lược mới trong điều trị rối loạn lipid máu, ngăn biến chứng tim mạch

Bên cạnh duy trì lối sống lành mạnh, việc phối hợp các nhóm thuốc được xem là chìa khóa giúp kiểm soát tình trạng rối loạn lipid máu, hạn chế biến cố tim mạch xơ vữa ở người nguy cơ cao và rất cao. Đó là chia sẻ của PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh – Phó Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và các báo cáo viên trong buổi Sinh hoạt khoa học “Quản lý rối loạn lipid máu theo hướng dẫn của AHA 2026: Những điểm mới”, diễn ra vào ngày 2/6/2026 tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Quản lý tốt chỉ số lipid máu để giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Rối loạn lipid máu là tiền căn của một loạt bệnh lý tim mạch nguy hiểm như bệnh mạch vành, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp có thể dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Để kiểm soát hiệu quả chỉ số mỡ máu và phòng ngừa bệnh tim mạch, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) nhấn mạnh nguyên tắc “LDL-C càng thấp càng tốt” và “giảm LDL-C càng sớm càng tốt” ở các nhóm đối tượng có nguy cơ tim mạch cao và rất cao.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh (giữa) cùng các bác sĩ, dược sĩ tại Sinh hoạt khoa học “Quản lý rối loạn lipid máu theo hướng dẫn của AHA 2026: Những điểm mới” ngày 2/6/2026

Trong bài báo cáo “Hướng dẫn của AHA 2026: Những điểm mới”, TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội Tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, khuyến cáo năm 2026 của Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (American College of Cardiology – ACC) và Hội Tim mạch học Hoa Kỳ (American Heart Association – AHA) đã thay thế hoàn toàn khuyến cáo năm 2018 về quản lý cholesterol máu. Khuyến cáo nhấn mạnh điều trị sớm để giảm phơi nhiễm lâu dài với lipoprotein gây xơ vữa, áp dụng thang điểm PREVENT-ASCVD để đánh giá nguy cơ tim mạch, tái áp dụng mục tiêu LDL-cholesterol (LDL-C) trong điều trị và khuyến cáo đo lipoprotein (a) ít nhất một lần ở người trưởng thành. Ngoài statin, các liệu pháp hạ lipid mới như ezetimibe, thuốc ức chế PCSK9, bempedoic acid và inclisiran đóng vai trò quan trọng trong đạt mục tiêu LDL-C.

TS.BS Trần Vũ Minh Thư cho biết cần phối hợp thuốc và cải thiện lối sống để đạt mục tiêu LDL-C lý tưởng

Một thông điệp quan trọng của khuyến cáo mới là cần bắt đầu điều trị rối loạn lipid từ sớm nhằm giảm tổng thời gian phơi nhiễm với lipoprotein gây xơ vữa. Mỗi người nên tuân thủ lối sống lành mạnh ngay từ khi còn trẻ bằng cách ăn uống khoa học, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc lá hay lạm dụng rượu bia, tránh xa stress. Ngoài ra, điều trị thuốc có thể được cân nhắc sớm ở những người trẻ có LDL-C ≥160 mg/dL hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm.

Bên cạnh đó, khuyến cáo 2026 tái áp dụng mục tiêu LDL-C và non-HDL-C cụ thể theo mức nguy cơ tim mạch, đồng thời vẫn duy trì mục tiêu giảm phần trăm LDL-C. Ví dụ, để phòng ngừa thứ phát (người đã mắc bệnh tim mạch xơ vữa), mục tiêu LDL-C < 55 mg/dL đối với người có nguy cơ rất cao, < 70 mg/dL đối với người không thuộc nhóm nguy cơ rất cao. Phòng ngừa tiên phát (người chưa mắc bệnh), mục tiêu LDL-C là < 100 mg/dL hoặc giảm > 50% so với ban đầu đối với hầu hết các nhóm có nguy cơ cao. Chiến lược này giúp cá thể hóa điều trị và tối ưu hóa giảm nguy cơ bệnh tim mạch xơ vữa.

Liệu pháp phối hợp giúp kiểm soát lipid máu

Với bài báo cáo “Báo cáo case lâm sàng: Phối hợp thuốc rosuvastatin + ezetimibe, viên phối hợp”, BS.CKII Hồ Thị Tuyết Mai, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nhấn mạnh vai trò của các liệu pháp viên phối hợp cố định chứa statin cường độ mạnh như Rosuvastatin và thuốc ức chế hấp thu cholesterol Ezetimibe. Đề tài “Dữ liệu chuyên môn về viên phối hợp rosuvastatin và ezetimibe” của ThS.DS Mai Anh Thư, Trưởng phòng Thông tin thuốc và truyền thông, Văn phòng đại diện công ty EGIS Việt Nam, cũng khẳng định sự ra đời của loại thuốc hạ lipid thế hệ mới được xem là giải pháp đột phá, giúp nâng cao tỷ lệ tuân thủ và tối ưu hiệu quả bảo vệ tim mạch cho bệnh nhân.

BS.CKII Hồ Thị Tuyết Mai đề cao vai trò của việc phối hợp thuốc trong điều trị rối loạn lipid máu

Bác sĩ Mai dẫn một ca lâm sàng, bệnh nhân nam 66 tuổi, có triệu chứng mệt và nặng ngực trái khi gắng sức. Ông có tiền căn tăng huyết áp, đái tháo đường, nhồi máu não cũ. Kết quả cận lâm sàng xác định ông mắc hội chứng mạch vành mạn trên nền rối loạn lipid máu, thuộc nhóm đối tượng nguy cơ rất cao bị bệnh tim mạch xơ vữa, tuy nhiên ông chỉ muốn điều trị nội khoa.

Hiện bệnh nhân đang dùng thuốc statin liều lượng 10mg/ngày để điều chỉnh mỡ máu, song chỉ số LDL-C vẫn ở mức 1.99 mmol/L, trong khi mục tiêu điều trị phải đạt < 1 mml/L. Bác sĩ điều chỉnh toa thuốc, nâng liều lượng lên gấp đôi (20mg/ngày) cho ông, nhờ đó đưa LDL-C về mức 1.37 mmol/L chỉ sau hai tháng. Con số này chưa đạt mục tiêu lý tưởng, đồng thời, biểu đồ mô tả quá trình điều trị của bệnh nhân còn cho thấy, việc tăng gấp đôi liều statin chỉ mang lại thêm 6% hiệu quả giảm LDL-C ở mỗi bước. Đổi lại, nguy cơ gây độc cho gan và cơ tăng vọt theo cấp số nhân.

Để vừa đạt mục tiêu kiểm soát LDL-C, vừa giảm nguy cơ tổn thương gan và các quan khác, bác sĩ cho người bệnh dùng phối hợp statin và ezetimibe. Kết quả tái khám sau một tháng ghi nhận chỉ số giảm xuống 0.82 mml/L.

ThS.DS Mai Anh Thư chia sẻ về cơ chế hoạt động, hiệu quả của viên phối hợp giúp quản lý chỉ số mỡ máu

“Sự ra đời của các liệu pháp viên phối hợp cố định chứa Statin cường độ mạnh như Rosuvastatin và thuốc ức chế hấp thu cholesterol Ezetimibe được xem là chìa khóa để đạt đích sớm, duy trì hiệu quả lâu dài, từ đó giảm tối đa nguy cơ mắc bệnh tim xơ vữa”, Phó giáo sư Vinh đúc kết.

Các chuyên gia nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của điều trị rối loạn lipid máu không chỉ nhằm cải thiện các chỉ số xét nghiệm mà còn ngăn ngừa nhồi máu cơ tim, đột quỵ và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh. Trong bối cảnh tỷ lệ mắc bệnh tim mạch ngày càng gia tăng, việc áp dụng các khuyến cáo mới và tối ưu hóa liệu pháp phối hợp được kỳ vọng sẽ mở ra nhiều cơ hội bảo vệ sức khỏe tim mạch hiệu quả hơn cho người dân.