Can thiệp dinh dưỡng sớm cho trẻ sinh mổ giúp cải thiện hệ vi sinh tiêu hóa

Trẻ sinh mổ có nguy cơ mất cân bằng hệ vi sinh, rối loạn miễn dịch, nhiễm trùng do thiếu hụt tiếp xúc với lợi khuẩn từ mẹ. Chiến lược can thiệp dinh dưỡng sớm là giải pháp tiềm năng nhằm tái lập hệ vi sinh và cải thiện sức khỏe toàn diện cho trẻ.

Hội thảo mang đến những thông tin hữu ích về hiệu quả của synbiotic trong chiến lược can thiệp dinh dưỡng cho trẻ sinh mổ cho nhân viên y tế tham dự.

BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, khẳng định như trên tại Hội thảo khoa học “Những bằng chứng mới về hiệu quả của synbiotic trong chiến lược can thiệp dinh dưỡng cho trẻ sinh mổ”, diễn ra vào ngày 10/5 vừa qua tại Viện nghiên cứu Tâm Anh thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Theo bác sĩ Mỹ Nhi, tỷ lệ mổ lấy thai trên toàn cầu hiện gia tăng đáng kể, vượt 50% tại nhiều quốc gia. Thực trạng này đặt ra một câu hỏi lớn: Liệu có sự khác biệt về sức khỏe và sự phát triển dài hạn giữa trẻ sinh mổ và trẻ sinh thường?

Trẻ sinh thường được tiếp xúc với hệ vi sinh từ đường âm đạo của mẹ – đây là nền tảng khởi đầu để hình thành hệ miễn dịch khỏe mạnh. Ngược lại, trẻ sinh mổ không trải qua quá trình này, dẫn đến sự gián đoạn và khác biệt đáng kể trong thiết lập hệ vi sinh đường ruột sơ sinh.

BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa phát biểu tại hội thảo.

Bên cạnh đó, sản phụ sinh mổ thường phục hồi chậm hơn, sử dụng kháng sinh và thuốc giảm đau, vận động khó khăn, cản trở cho trẻ bú mẹ sớm. Điều này làm chậm trễ trong việc thiết lập nguồn sữa mẹ – nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Dù sinh mổ là chỉ định bắt buộc trong nhiều trường hợp để đảm bảo an toàn tính mạng cho mẹ và bé, song vẫn cần giải pháp khoa học để bù đắp các thiếu hụt về mặt sinh học này.

ThS.BS.CKII Lê Thanh Hùng, Phó khoa Sản, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết theo khuyến cáo của WHO, tỷ lệ mổ lấy thai lý tưởng nên duy trì ở mức 10-15% để đảm bảo an toàn tối ưu cho mẹ và bé. Tuy nhiên, thực tế tại khu vực Đông Nam Á, con số này đang ở mức báo động. Thái Lan ghi nhận tỷ lệ trên 40%, trong khi Việt Nam và Singapore dao động 35-37%.

Trong đó, lựa chọn mổ lấy thai theo yêu cầu (không do chỉ định y khoa) xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm sợ đau đẻ, sợ biến chứng khi chuyển dạ kéo dài hoặc từng có trải nghiệm không tốt ở lần sinh trước; quan niệm cho rằng mổ bắt con an toàn hơn sinh thường hoặc bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông; lựa chọn ngày lành tháng tốt với hy vọng con có lá số tử vi tốt…

ThS.BS.CKII Lê Thanh Hùng, Phó khoa Sản, Trung tâm Sản Phụ khoa, trao đổi chuyên môn với các bác sĩ, điều dưỡng tại hội thảo.

Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy phương thức sinh đóng vai trò quyết định trong việc hình thành hệ vi sinh đầu đời của trẻ. Ở trẻ sinh thường, hệ vi sinh sớm được thiết lập với sự chiếm ưu thế của lợi khuẩn Bifidobacterium từ đường âm đạo của mẹ, tạo nền tảng ổn định cho hệ tiêu hóa và miễn dịch. Trong khi đó, trẻ sinh mổ thường đối mặt với tình trạng sụt giảm nghiêm trọng lợi khuẩn này, tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh như Klebsiella, Streptococcus, Enterococcus, Enterobacter xâm nhập và khu trú.

Sự mất cân bằng vi sinh ban đầu dẫn đến những rủi ro sức khỏe như tăng nguy cơ nhập viện do nhiễm trùng, hội chứng suy hô hấp cấp, chàm, viêm mũi dị ứng. Về lâu dài, trẻ có thể bị béo phì, đái tháo đường, ảnh hưởng phát triển thần kinh.

Để giảm thiểu tỷ lệ mổ lấy thai không cần thiết, nhân viên y tế cần tư vấn và giáo dục sức khỏe cho thai phụ hiểu rõ lợi ích của sinh thường và những hệ lụy của việc lạm dụng phẫu thuật.

Trong trường hợp bắt buộc sinh mổ, nuôi con bằng sữa mẹ là giải pháp tối ưu để bù đắp thiếu hụt sinh học. Sữa mẹ cung cấp các kháng thể và dưỡng chất giúp gia tăng lợi khuẩn Bifidobacterium, tái thiết lập hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hỗ trợ phát triển hệ miễn dịch cho trẻ.

TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh, báo cáo tại hội thảo.

Đồng quan điểm, TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết sữa mẹ cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu như protein (8-10 g/L), chất béo (30-50 g/L), carbohydrate và vitamin, đồng thời chứa hơn 200 loại oligosaccharide sữa mẹ (hMO) khác nhau (3-15 g/L).

Các hMO này đóng vai trò là prebiotic, hoạt động như một “chất nền vi sinh” có chọn lọc, ưu tiên nuôi dưỡng các vi khuẩn có lợi trong đường ruột như các loài Bifidobacterium. Bằng cách thúc đẩy hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh, hMO tăng cường chức năng hàng rào ruột, điều chỉnh phản ứng miễn dịch như kích thích sự trưởng thành của tế bào miễn dịch, ức chế sự bám dính của mầm bệnh, giảm nguy cơ nhiễm trùng ở trẻ sơ sinh. Sữa mẹ còn truyền lợi khuẩn sống (probiotic) trực tiếp từ mẹ sang con qua trục nội mạc ruột – vú.

Can thiệp dinh dưỡng sớm bằng synbiotics – sự kết hợp giữa prebiotic và probiotic – giúp bù đắp cho sự chậm trễ trong quá trình hình thành hệ vi sinh Bifidobacterium thường gặp ở trẻ sinh mổ, mô phỏng môi trường đường ruột của trẻ sinh thường. Synbiotics giúp tăng cường vi khuẩn có lợi và ức chế mầm bệnh. Về mặt miễn dịch, sự kết hợp này giúp tăng nồng độ kháng thể sIgA (miễn dịch tại chỗ ở đường ruột) đồng thời làm giảm nồng độ IgE (trung gian gây phản ứng dị ứng).

Dựa trên kết quả của các nghiên cứu cho thấy synbiotics mang lại lợi ích phục hồi hệ vi sinh, bù đắp thiếu hụt – giải pháp tối ưu trong các trường hợp trẻ không được bú sữa mẹ hoàn toàn, giảm nguy cơ dị ứng và củng cố hàng rào miễn dịch ngay từ giai đoạn đầu đời.

Sự kiện cập nhật những bằng chứng mới về hiệu quả của synbiotic thu hút đông đảo nhân viên y tế tham dự.

Hội thảo khoa học “Những bằng chứng mới về hiệu quả của synbiotic trong chiến lược can thiệp dinh dưỡng cho trẻ sinh mổ” thu hút sự quan tâm của đông đảo đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế tham dự trực tiếp. Những cập nhật kiến thức y khoa này đã được chuẩn hóa và áp dụng trực tiếp trong thăm khám và điều trị tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.