Ngày 16/11/2026, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tổ chức sinh hoạt khoa học chủ đề “Tiếp cận đa chuyên khoa trong dự phòng và điều trị các bệnh lý tiêu hóa trên”, cập nhật chuyên môn, kinh nghiệm thực hành và thảo luận các chiến lược đa khoa trong dự phòng, chẩn đoán, điều trị theo hướng cá thể hóa, phù hợp với từng người bệnh.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân (giữa), đại diện nhà tài trợ và báo cáo viên tại buổi hội thảo khoa học ngày 16/11

GS.TS.BS Võ Thành Nhân (giữa), đại diện nhà tài trợ và báo cáo viên tại buổi hội thảo khoa học ngày 16/11

Phát biểu khai mạc chương trình, GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết các bệnh lý tiêu hóa trên nền bệnh mạn tính như bệnh tim mạch là những tình trạng thường gặp trong thực hành lâm sàng. Điển hình, hiện tượng huyết khối tĩnh mạch, đặc biệt là việc sử dụng đồng thời thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) và các thuốc kháng đông thế hệ mới ở những bệnh nhân có nhiều bệnh lý nền phức tạp, đang đặt ra những thách thức lớn trong công tác chẩn đoán và điều trị tại các bệnh viện.

Việc tiếp cận đa chuyên khoa có vai trò quan trọng trong đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, cân nhắc lợi ích và nguy cơ khi lựa chọn điều trị, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và chủ động dự phòng biến chứng. Sự phối hợp giữa chuyên khoa tiêu hóa, tim mạch, nội tổng hợp và các chuyên khoa liên quan giúp xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp với từng người bệnh, thay vì chỉ tập trung xử lý một bệnh lý riêng lẻ.

Tại chương trình, các chuyên gia tập trung vào ba nội dung: quản lý nguy cơ xuất huyết tiêu hóa trên ở người bệnh tim mạch; cập nhật điều trị tiệt trừ vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) theo các khuyến cáo mới; tối ưu hóa bảo vệ đường tiêu hóa trên ở người bệnh sử dụng thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs).

đại diện hãng Astrazeneca trao thư cảm ơn và chứng nhận đồng hành cho GS.TS.BS Võ Thành Nhân

Đại diện hãng Astrazeneca trao thư cảm ơn và chứng nhận đồng hành cho GS.TS.BS Võ Thành Nhân trong buổi sinh hoạt khoa học

Cập nhật điều trị tiệt trừ H. pylori theo khuyến cáo mới

Mở đầu phần chuyên môn, ThS.BS.CKII Lê Thanh Quỳnh Ngân, Trưởng khoa Nội tiêu hóa kiêm Trưởng Trung tâm Viêm gan & Gan nhiễm mỡ, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trình bày báo cáo “Cập nhật điều trị tiệt trừ H. pylori theo các khuyến cáo mới”.

H. pylori là vi khuẩn có khả năng tồn tại trong môi trường acid của dạ dày, gây viêm dạ dày mạn tính và có liên quan đến loét dạ dày – tá tràng, ung thư dạ dày. Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ nhiễm H. pylori và mắc ung thư dạ dày cao trong khu vực ASEAN. Một trong những thách thức lớn hiện nay là tình trạng vi khuẩn kháng nhiều loại kháng sinh, làm giảm hiệu quả của một số phác đồ điều trị kinh nghiệm.

Vi khuẩn H. pylori có thể gây viêm mạn tính kéo dài, thúc đẩy tổn thương niêm mạc dạ dày, tiến triển qua các giai đoạn viêm teo, chuyển sản ruột và làm tăng nguy cơ ung thư ở một số người bệnh. Quá trình này thường diễn ra trong thời gian dài và không phải tất cả người nhiễm vi khuẩn đều tiến triển thành ung thư. Tuy nhiên, việc phát hiện và tiệt trừ H. pylori có ý nghĩa quan trọng trong điều trị bệnh lý liên quan và dự phòng ung thư dạ dày.

Đáng chú ý, nguy cơ ung thư dạ dày vẫn có thể tồn tại trong nhiều năm sau khi tiệt trừ vi khuẩn, đặc biệt ở người đã có viêm teo hoặc chuyển sản ruột nặng. Điều này cho thấy tiệt trừ H. pylori không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư. Người bệnh đã có tổn thương tiền ung thư vẫn cần được đánh giá và theo dõi nội soi theo chỉ định của bác sĩ.

Theo hướng dẫn ACG 2024 và các đồng thuận quốc tế được trình bày tại chương trình, chỉ định xét nghiệm và tiệt trừ H. pylori được đặt ra ở nhiều nhóm người bệnh. Các trường hợp đáng chú ý gồm: người đang mắc hoặc có tiền sử loét dạ dày – tá tràng; người bị khó tiêu chưa được thăm dò dưới 60 tuổi; người có tiền sử ung thư dạ dày hoặc tổn thương tiền ung thư như viêm teo, chuyển sản ruột; người có thân nhân bậc một mắc ung thư dạ dày; người chuẩn bị sử dụng NSAIDs kéo dài hoặc bắt đầu dùng aspirin liều thấp lâu dài; người thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân hoặc mắc xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch; người thuộc nhóm nguy cơ cao ung thư dạ dày hoặc sống tại khu vực có tỷ lệ mắc bệnh cao.

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh trong chuyên đề là tình trạng đề kháng kháng sinh. Theo nghiên cứu về H. pylori tại Việt Nam giai đoạn 2019 – 2021 được trình bày, trên 110 mẫu vi khuẩn, tỷ lệ đề kháng với metronidazole là 76,3%, clarithromycin 61,8%, levofloxacin 41,8%, amoxicillin 27,2%; chưa ghi nhận đề kháng tetracycline trong nhóm mẫu nghiên cứu.

ThS.BS.CKII Lê Thanh Quỳnh Ngân cập nhật điều trị tiệt trừ H. pylori theo các khuyến cáo mới

ThS.BS.CKII Lê Thanh Quỳnh Ngân cập nhật điều trị tiệt trừ H. pylori theo các khuyến cáo mới

Theo các dữ liệu được cập nhật trong chuyên đề từ NEJM 2026, tỷ lệ đề kháng kháng sinh nguyên phát tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương cũng ở mức đáng lưu ý: clarithromycin 30%, levofloxacin 35%, metronidazole 61%, amoxicillin 6% và tetracycline 4%. Đặc biệt, tình trạng này khác nhau giữa các khu vực và có thể thay đổi theo thời gian. Do đó, lựa chọn phác đồ cần cân nhắc dữ liệu tại địa phương, tiền sử sử dụng kháng sinh và kết quả xét nghiệm độ nhạy khi có.

Bên cạnh lựa chọn phác đồ, hiệu quả điều trị còn phụ thuộc vào bốn yếu tố: người bệnh không tuân thủ hướng dẫn, vi khuẩn kháng kháng sinh, sử dụng kháng sinh chưa phù hợp và mức độ ức chế acid dạ dày chưa đủ. Vì vậy, cần lựa chọn phác đồ phù hợp với tình hình đề kháng tại địa phương, bảo đảm thời gian điều trị theo chỉ định và tối ưu khả năng ức chế acid. Người bệnh không nên tự mua kháng sinh, tự phối hợp thuốc hoặc ngừng điều trị khi triệu chứng đã thuyên giảm.

Bác sĩ Ngân dẫn thêm về Đồng thuận Bangkok II 2026, người bệnh cần được kiểm tra xác nhận đã tiệt trừ H. pylori bằng test hơi thở ure (UBT) ít nhất 4 tuần sau khi hoàn thành điều trị. Người bệnh cần ngừng PPI hoặc thuốc ức chế acid cạnh tranh kali (P-CAB) ít nhất 2 tuần trước khi xét nghiệm để hạn chế nguy cơ âm tính giả. Nếu kết quả còn dương tính, bác sĩ cần đánh giá phác đồ đã sử dụng, tiền sử dùng kháng sinh và lựa chọn phương án điều trị tiếp theo.

Xác nhận tiệt trừ là bước quan trọng trong quá trình điều trị, giúp phát hiện sớm trường hợp thất bại, lựa chọn phác đồ tiếp theo phù hợp và hạn chế nguy cơ kháng kháng sinh.

Quản lý nguy cơ xuất huyết tiêu hóa ở người bệnh tim mạch

Tiếp theo chương trình, GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trình bày báo cáo “Quản lý nguy cơ xuất huyết tiêu hóa trên ở bệnh nhân tim mạch”.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân đang trình bày báo cáo tại hội thảo

GS.TS.BS Võ Thành Nhân đang trình bày báo cáo tại hội thảo

Theo GS.TS.BS Võ Thành Nhân, thuốc kháng kết tập tiểu cầu và thuốc kháng đông là nền tảng điều trị của nhiều bệnh lý tim mạch như bệnh mạch vành, rung nhĩ, đột quỵ và huyết khối tĩnh mạch. Các thuốc này giúp ngăn ngừa hình thành hoặc phát triển huyết khối, giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Tuy nhiên, do tác động lên quá trình đông máu và cầm máu, thuốc cũng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu đường tiêu hóa, đặc biệt ở người bệnh phải phối hợp nhiều loại thuốc chống huyết khối.

Trong đó, aspirin ức chế enzyme cyclooxygenase-1 (COX-1), làm giảm tổng hợp prostaglandin – chất có vai trò duy trì hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày. Khi lượng prostaglandin giảm, khả năng tiết chất nhầy và bicarbonate, duy trì tưới máu niêm mạc và sửa chữa tổn thương cũng suy giảm. Niêm mạc dạ dày vì thế dễ bị tác động bởi acid và các yếu tố gây hại, làm tăng nguy cơ trợt, loét và xuất huyết. Nguy cơ tổn thương vẫn có thể xảy ra khi sử dụng aspirin liều thấp hoặc dạng bao tan trong ruột.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa ở nhóm người bệnh này gồm: tiền sử loét dạ dày – tá tràng hoặc xuất huyết tiêu hóa; tuổi cao, đặc biệt trên 70 tuổi; sử dụng đồng thời aspirin và một thuốc kháng kết tập tiểu cầu khác; phối hợp thuốc kháng đông với thuốc kháng kết tập tiểu cầu; dùng NSAIDs hoặc corticosteroid; nhiễm H. pylori và suy giảm chức năng thận. Trong đó, tiền sử xuất huyết tiêu hóa hoặc loét dạ dày – tá tràng là những yếu tố cần đặc biệt lưu ý khi bác sĩ cân nhắc điều trị chống huyết khối.

Do đó, bác sĩ cần đánh giá nguy cơ xuất huyết trước khi bắt đầu điều trị và theo dõi trong suốt quá trình sử dụng thuốc. Việc đánh giá không chỉ dựa trên một yếu tố đơn lẻ mà cần xem xét tổng thể tiền sử bệnh, tuổi, chức năng thận, bệnh lý đi kèm, loại thuốc, liều dùng và thời gian điều trị. Đây cũng là cơ sở để cân nhắc biện pháp dự phòng phù hợp, tránh tình trạng dự phòng quá mức hoặc bỏ sót người bệnh có nguy cơ cao.

Thuốc ức chế bơm proton (PPI) là một trong những nhóm thuốc được sử dụng để dự phòng xuất huyết tiêu hóa trên ở người bệnh tim mạch có nguy cơ cao. PPI làm giảm tiết acid dạ dày, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lành tổn thương niêm mạc và giảm nguy cơ xuất huyết từ ổ loét. Tuy nhiên, việc sử dụng cần dựa trên đánh giá nguy cơ và chỉ định của bác sĩ, không phải tất cả người bệnh dùng thuốc chống huyết khối đều cần dự phòng bằng PPI.

Bên cạnh đó, các biện pháp thực hành cần chú trọng gồm xét nghiệm và tiệt trừ H. pylori nếu phát hiện nhiễm ở người bệnh phù hợp; cân nhắc sử dụng PPI khi có yếu tố nguy cơ; lựa chọn thuốc kháng đông và liều dùng phù hợp với chức năng thận; hạn chế phối hợp các thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu khi không có chỉ định cần thiết. Người bệnh không tự ý ngừng thuốc chống huyết khối hoặc thay đổi loại thuốc đang sử dụng vì có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân nhấn mạnh, việc lựa chọn thuốc kháng kết tập tiểu cầu cần dựa trên chỉ định tim mạch và đánh giá lợi ích, nguy cơ của từng người bệnh.

Tối ưu hóa bảo vệ đường tiêu hóa trên khi sử dụng NSAIDs

Ở báo cáo cuối chương trình, BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trình bày chuyên đề “Tối ưu hóa bảo vệ đường tiêu hóa trên người bệnh có sử dụng NSAIDs”.

BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc nhấn mạnh cần đánh giá nguy cơ tiêu hóa, tim mạch, thận và các bệnh lý đi kèm trước khi lựa chọn thuốc

BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc nhấn mạnh cần đánh giá nguy cơ tiêu hóa, tim mạch, thận và các bệnh lý đi kèm trước khi lựa chọn thuốc

NSAIDs là nhóm thuốc thường được sử dụng để giảm đau, kháng viêm trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp và nhiều tình trạng viêm khác. Thuốc phát huy tác dụng thông qua ức chế enzyme cyclooxygenase (COX), làm giảm tổng hợp prostaglandin – chất tham gia vào phản ứng viêm, đồng thời có vai trò quan trọng trong bảo vệ niêm mạc dạ dày – tá tràng.

Khi tổng hợp prostaglandin bị ức chế, khả năng tiết chất nhầy và bicarbonate, duy trì lưu lượng máu nuôi niêm mạc và sửa chữa tổn thương có thể suy giảm. Hàng rào bảo vệ vì thế trở nên kém hiệu quả, làm tăng nguy cơ viêm, loét và xuất huyết tiêu hóa. Các biến chứng nghiêm trọng gồm xuất huyết và thủng ổ loét, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.

Theo BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, nguyên tắc quan trọng trong sử dụng NSAIDs là dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất có thể. Bác sĩ cần đánh giá nguy cơ tiêu hóa, tim mạch, thận và các bệnh lý đi kèm trước khi lựa chọn thuốc. Ở người bệnh có nguy cơ cao, bác sĩ cần cân nhắc biện pháp bảo vệ đường tiêu hóa phù hợp. PPI là lựa chọn thường được sử dụng để giảm tiết acid, góp phần phòng ngừa và hỗ trợ làm lành tổn thương loét dạ dày – tá tràng do NSAIDs.

Khi người bệnh bắt buộc dùng NSAIDs kéo dài và có nguy cơ tiêu hóa, nên chủ động dự phòng ngay từ đầu, thay vì chờ xuất hiện đau thượng vị. Những yếu tố cần lưu ý gồm tuổi cao, tiền sử loét hoặc xuất huyết, dùng aspirin, thuốc chống đông hay corticosteroid. PPI cần được duy trì trong thời gian còn phơi nhiễm nguy cơ và có chỉ định bảo vệ tiêu hóa.

Trong thực hành, cần phân biệt dự phòng loét với điều trị loét hoặc dự phòng tái xuất huyết để lựa chọn liều PPI phù hợp và cân nhắc PPI có nhiều công trình nghiên cứu về kết cục và dữ liệu ngoài đời thực.

PPI không loại bỏ nguy cơ tim mạch và thận của NSAIDs. Người suy tim, bệnh thận hoặc nguy cơ huyết khối cao cần ưu tiên biện pháp thay thế, kể cả NSAID tại chỗ khi phù hợp. Nếu buộc phải dùng đường toàn thân, cần theo dõi huyết áp, phù, chức năng thận và kali máu.

Buổi sinh hoạt khoa học“Tiếp cận đa chuyên khoa trong dự phòng và điều trị các bệnh lý tiêu hóa trên” thu hút gần 100 chuyên gia, bác sĩ và nhân viên y tế tham dự, cùng trao đổi kinh nghiệm thực hành, thảo luận những thách thức trong chăm sóc người bệnh có bệnh nền hoặc phải sử dụng thuốc kéo dài – nhóm có nguy cơ gặp các biến chứng tiêu hóa do bệnh lý và tác dụng không mong muốn của thuốc.

Thông qua chương trình, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa các chuyên khoa trong đánh giá nguy cơ, lựa chọn phác đồ và xây dựng chiến lược dự phòng phù hợp. Cách tiếp cận này giúp cân bằng hiệu quả điều trị với tính an toàn, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.

VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH