Từ vắc-xin đến điều trị: Mô hình kiểm soát Gram dương theo chuẩn mới

Tại buổi sinh hoạt khoa học “Toàn diện hóa nhiễm khuẩn Gram dương: Từ dự phòng đến điều trị” do Viện Nghiên cứu Tâm Anh và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tổ chức ngày 28/11/2025, các chuyên gia nhận định nhiễm khuẩn Gram dương vẫn là một trong những thách thức dai dẳng của thực hành lâm sàng, đòi hỏi sự kết hợp giữa chủ động dự phòng và tối ưu hóa điều trị bằng kháng sinh thế hệ mới.

PGS.TS.BS Trần Quang Bính, Giám đốc Chuyên môn Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, phát biểu khai mạc và nhấn mạnh tính cấp thiết của việc cập nhật các chiến lược kiểm soát nhiễm khuẩn trong bối cảnh kháng thuốc ngày càng gia tăng.

Nhóm vi khuẩn Gram dương như phế cầu (Streptococcus pneumoniae) hay tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) là nguyên nhân gây nhiều bệnh nguy hiểm như viêm phổi cộng đồng, nhiễm trùng da – mô mềm và nhiễm trùng huyết. Khi nhiễm các vi khuẩn này, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh, gây nặng, phải nằm viện lâu và dễ để lại biến chứng, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc những người có bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, COPD, suy thận…

PGS.TS.BS Trần Quang Bính, Giám đốc Chuyên môn Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, phát biểu tại buổi sinh hoạt.

Báo cáo tại buổi sinh hoạt, BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, phân tích vai trò của vắc-xin phế cầu trong chiến lược phòng ngừa chủ động đối với các bệnh lý do phế cầu – tác nhân Gram dương thường gặp nhất trong viêm phổi cộng đồng. Bác sĩ cho biết người có bệnh mạn tính như tim mạch, phổi tắc nghẽn, đái tháo đường, suy thận hay người dùng thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ nhiễm phế cầu cao gấp nhiều lần so với người khỏe mạnh và dễ diễn tiến nặng. Những dữ liệu mới cho thấy tỷ lệ tử vong do phế cầu vẫn ở mức đáng kể, đặc biệt ở nhóm trên 65 tuổi.

Các khuyến cáo mới của CDC (2025) được trình bày cho thấy vắc-xin PCV20 đang trở thành lựa chọn ưu tiên nhờ độ bao phủ 20 týp huyết thanh, trong đó nhiều týp liên quan đến bệnh nặng, đề kháng kháng sinh và nhập viện kéo dài. Việc tiêm chủng cho người từ 50 tuổi hoặc người trẻ hơn có bệnh nền nguy cơ cao giúp giảm rõ rệt tỷ lệ mắc viêm phổi, biến chứng nặng và nhu cầu nhập ICU.

Bác sĩ Thanh Trúc trình bày báo cáo về vai trò vắc-xin phế cầu.

Tiếp nối nội dung về dự phòng, BS.CKII Lê Thị Mỹ Châu, Trưởng Đơn vị Bệnh Nhiễm, Khoa Nội Tổng hợp trình bày cách tiếp cận điều trị viêm phổi cộng đồng (CAP) trong bối cảnh căn nguyên ngày càng đa dạng. Bác sĩ cho biết dù phế cầu vẫn là vi khuẩn gây bệnh hàng đầu, nhưng hiện nay nhiều trường hợp còn nhiễm thêm vi khuẩn Gram âm hoặc virus, khiến việc điều trị phức tạp hơn. Nhiều bệnh nhân bị nhiễm cùng lúc nhiều tác nhân, chiếm tới 25-57% số ca bệnh nặng.

Để điều trị hiệu quả, việc đánh giá mức độ nặng, dự đoán nguy cơ nhiễm vi khuẩn kháng thuốc và chọn đúng kháng sinh ngay từ đầu rất quan trọng. Các kháng sinh thế hệ mới như ceftaroline hay ceftobiprole giúp cải thiện tình trạng bệnh nhanh hơn, giảm thời gian nằm viện và giảm nguy cơ thất bại điều trị.

Bác sĩ Mỹ Châu trình bày về chiến lược điều trị CAP.

BS.CKI Vương Mỹ Dung, Phó khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, trình bày chiến lược xử trí nhiễm trùng da – mô mềm phức tạp, nhóm bệnh lý mà MRSA – chủng tụ cầu vàng kháng thuốc, vẫn chiếm tỷ lệ cao tại Việt Nam (69-73%), khiến nhiều phác đồ truyền thống không còn hiệu quả. Thông qua một ca bệnh 72 tuổi có nhiều bệnh nền, bác sĩ mô tả đặc điểm tiến triển nhanh của nhiễm trùng da mô mềm, nguy cơ nhiễm khuẩn huyết và tỷ lệ thất bại điều trị dù đã khởi trị kháng sinh sớm.

Theo các hướng dẫn quốc tế mới nhất, điều trị những trường hợp này cần dùng các kháng sinh đặc hiệu mạnh đối với MRSA như vancomycin, daptomycin, linezolid, ceftaroline hoặc dalbavancin. Việc điều trị cần được cá thể hóa theo mức độ bệnh, yếu tố nguy cơ và phản ứng lâm sàng, đồng thời theo dõi sát để chuyển đổi từ đường tĩnh mạch sang đường uống khi người bệnh ổn định.

Các chuyên gia, bác sĩ tham dự buổi sinh hoạt khoa học.

Trong phần thảo luận, các chuyên gia, bác sĩ dành thời gian giải đáp nhiều câu hỏi liên quan đến vắc-xin phế cầu, phác đồ điều trị CAP và tối ưu hóa kháng sinh trong nhiễm trùng da – mô mềm, cho thấy sự quan tâm lớn của cộng đồng lâm sàng đối với nhóm bệnh lý Gram dương trong bối cảnh đề kháng kháng sinh ngày càng tăng.

Buổi sinh hoạt khoa học “Toàn diện hóa nhiễm khuẩn Gram dương: Từ dự phòng đến điều trị” mang đến các cập nhật mới nhất về vắc-xin và kháng sinh thế hệ mới, đặt ra mô hình kiểm soát Gram dương theo chuẩn mới: kết hợp chủ động dự phòng và điều trị tối ưu dựa trên bằng chứng, nhằm giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh. Chương trình khẳng định nỗ lực của Viện Nghiên cứu Tâm Anh trong việc liên tục cập nhật kiến thức và thúc đẩy giao lưu học thuật, tạo nền tảng cho các giải pháp điều trị an toàn, hiệu quả trong thực hành lâm sàng.