Tiềm Năng Ứng Dụng Các Cơ Chế Di Truyền Biểu Sinh

Tại sao hai người có cùng ADN lại có thể có sức khỏe, ngoại hình và tính cách khác nhau? Môi trường và lối sống ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của chúng ta? Và nhiều câu hỏi khác về di truyền biểu sinh và tiềm năng ứng dụng trong y học đã được Tiến sĩ Lưu Phúc Lợi – Trưởng bộ môn Khoa học dữ liệu – Viện Nghiên cứu Tâm Anh chia sẻ trong bài viết “Tiềm năng ứng dụng các cơ chế di truyền biểu sinh”, đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ, số thứ 3/2024.

Trong bài báo, tiến sĩ Lưu Phúc Lợi và đồng tác giả – Lê Nhật Thông – đã chia sẻ những ứng dụng nổi bật của di truyền biểu sinh trong phát hiện bệnh truyền nhiễm; tiên lượng, chẩn đoán sớm và theo dõi điều trị ung thư; hỗ trợ nghiên cứu và phát triển liệu pháp điều trị ung thư.

Tiến sĩ Lưu Phúc Lợi – Trưởng bộ môn Khoa học dữ liệu – Viện Nghiên cứu Tâm Anh

Theo tác giả, các xét nghiệm DNA cung cấp thông tin chi tiết về các nguy cơ mắc bệnh tiềm ẩn, tuy nhiên chưa thể giải thích được tác động của môi trường và lối sống trong các bệnh lý phức tạp. Bài viết chia sẻ: “Di truyền học biểu sinh mang lại các thông tin giá trị trong việc giải thích, dự đoán những tác động này. Phần lớn nghiên cứu di truyền biểu sinh ngày nay tập trung vào các biến đổi trong cấu trúc hóa học của DNA, bao gồm quá trình methyl hóa DNA và các biến đổi hóa học của đuôi protein histone. Các dấu hiệu biểu sinh kết nối và tương tác với nhau một cách có hệ thống, đảm bảo sự cân bằng nội môi của tế bào cũng như duy trì biểu hiện gen đúng trong quá trình sinh trưởng và phát triển ở người. Bên cạnh đó, nghiên cứu về di truyền biểu sinh, đặc biệt là “hồ sơ” methyl hóa DNA (methylome), cho thấy rằng quá trình thay đổi methylome trong giai đoạn biệt hóa tế bào góp phần thiết yếu tạo ra sự đặc trưng cho từng loại mô/tế bào. Các tổ hợp đặc trưng của những methylome này được gọi với thuật ngữ “toàn bộ hệ gen biểu sinh” (epigenome) để phân biệt với “toàn bộ hệ gen” (genome). Bằng việc cung cấp các kiến thức nền tảng, những nghiên cứu liên quan đến di truyền ngoại gen cũng đã mở ra nhiều cơ hội phát triển và ứng dụng, đặc biệt là trong y học.”

Quá trình thay đổi methylome trong giai đoạn biệt hóa tế bào góp phần thiết yếu tạo ra sự đặc trưng cho từng loại mô/tế bào

Tại Việt Nam, nghiên cứu về di truyền biểu sinh còn khá mới mẻ. Tuy nhiên đây là lĩnh vực có tiềm năng cung cấp một số kiến thức sinh học nền tảng, mở ra các ứng dụng thực nghiệm lâm sàng trong tương lai; mang lại những thông tin giá trị trong việc giải thích và dự đoán tác động của môi trường và lối sống đối với các bệnh lý di truyền phức tạp như ung thư, tim mạch, tiểu đường,…

Theo dõi chi tiết bài báo tại đây: https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/92369/78167