Vai trò hệ vi sinh âm đạo với sức khỏe phụ nữ

Ngứa rát, khí hư bất thường hay đau khi quan hệ là những triệu chứng phổ biến do viêm phụ khoa. Bệnh không gây nguy hiểm tức thời, nhưng tái diễn kéo dài, ảnh hưởng sức khỏe sinh sản, hạnh phúc gia đình, chất lượng sống phụ nữ.

Thông tin được BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ tại chương trình sinh hoạt chuyên môn với chủ đề: “Hệ vi sinh, viêm nhiễm phụ khoa và chất lượng cuộc sống” do Viện Nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI), Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Biocodex đồng tổ chức ngày 18/10.

Chương trình diễn ra tại Viện nghiên cứu Tâm Anh, thu hút gần 100 chuyên gia, bác sĩ và nhân viên y tế tham dự, cập nhật những nghiên cứu và xu hướng mới nhất trong viêm nhiễm phụ khoa và phương pháp điều trị hiệu quả.

Sự kiện thu hút các chuyên gia, nhân viên y tế tham dự, cập nhật kiến thức về điều trị viêm phụ khoa. Ảnh: Thanh Luận

Tại sự kiện, GS. Alessandra Graziottin, Giám đốc Trung tâm Phụ khoa và Tình dục học, Milan, Ý, chia sẻ viêm phụ khoa không chỉ gây khó chịu mà còn tác động tiêu cực đến đời sống tình dục và tâm lý của phụ nữ. Nhiều người e ngại, mất tự tin, dẫn đến giảm ham muốn hoặc xung đột trong quan hệ vợ chồng.

Viêm phụ khoa là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại cơ quan sinh dục nữ. Bệnh chia thành các nhóm nhỏ gồm viêm âm đạo (vi khuẩn nấm, trùng roi), viêm cổ tử cung, viêm nội mạc tử cung, viêm phần phụ, viêm vùng chậu…

Theo các chuyên gia, phụ nữ rất dễ viêm nhiễm phụ khoa do tác nhân ngoại sinh (lây truyền qua đường tình dục hoặc qua tiếp xúc) hoặc do rối loạn hệ vi sinh âm đạo. Một số bệnh phụ khoa được xác định liên quan hệ vi sinh âm đạo như: viêm âm đạo do nhiễm Candida, viêm âm đạo do vi khuẩn, HPV, các bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhiễm trùng đường tiết niệu.

Phần lớn phụ nữ sẽ có ít nhất một lần bị nhiễm nấm Candida, hơn một nửa số phụ nữ trong độ tuổi sinh sản bị viêm âm đạo do vi khuẩn. Theo các báo cáo gần đây, tình trạng viêm nhiễm phụ khoa càng trẻ hóa. Khảo sát từ 1990 đến 2019, tỷ lệ viêm phụ khoa ở nhóm tuổi trẻ (15-29 tuổi) có xu hướng tăng theo thời gian, đặc biệt nhóm 20-24 tuổi. Nguyên nhân gia tăng liên quan yếu tố: quan hệ tình dục sớm, nhiều bạn tình, vệ sinh cá nhân kém, có tình trạng kháng kháng sinh hoặc chưa đủ điều kiện tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi cho biết, âm đạo bình thường có cơ chế “phòng thủ sinh học” rất thông minh: duy trì độ pH acid nhẹ (3,8 – 4,5) để ức chế vi sinh vật có hại. Nhân tố chính tạo nên “hàng rào” này là vi khuẩn có lợi Lactobacillus, chiếm ưu thế trong môi trường âm đạo. Chúng chuyển hóa glycogen (từ tế bào biểu mô âm đạo) thành acid lactic, giúp giữ môi trường ổn định, ngăn vi khuẩn và nấm phát triển.

BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi chia sẻ, cập nhật phác đồ điều trị viêm phụ khoa cho phụ nữ. Ảnh: Thanh Luận

Một số chủng Lactobacillus còn tiết hydrogen peroxide (H₂O₂) và bacteriocin – các chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, virus, nấm men gây bệnh. Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng (do dùng kháng sinh, stress, thay đổi nội tiết, vệ sinh quá mức…), “lá chắn” này yếu đi, tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn gây viêm âm đạo.

Theo bác sĩ Mỹ Nhi, điều trị viêm âm đạo cho phụ nữ hiện nay còn gặp nhiều thách thức, 80% bệnh nhân cần lặp lại điều trị kháng sinh, từ đó tăng nguy cơ kháng kháng sinh, tác dụng phụ, tốn kém chi phí và điều trị kéo dài. Bên cạnh đó, tỷ lệ tái phát cao, khoảng 25% người bệnh tái nhiễm sau 3 tháng điều trị, 58% bị tái nhiễm sau 12 tháng. Đáng lo hơn, viêm âm đạo do vi khuẩn có thể gây biến chứng sản khoa nghiêm trọng: sinh non, vỡ ối sớm, sảy thai tự nhiên, viêm màng ối hoặc con sinh ra nhẹ cân.

“Với phụ nữ mang thai, viêm âm đạo không chỉ ảnh hưởng đến mẹ mà còn là yếu tố nguy cơ sinh non. Cần tầm soát và điều trị sớm để bảo vệ cả hai”, bác sĩ Mỹ Nhi khuyến cáo.

Bác sĩ Mỹ Nhi tư vấn khám phụ khoa định kỳ cho phụ nữ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Ảnh: Thanh Luận.

Hiện nay, phương pháp điều trị nhiễm khuẩn âm đạo cấp tính, cần sử dụng kháng sinh điều trị. Sau khi dùng thuốc, cần khôi phục hệ vi sinh âm đạo để tránh tái phát. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, bổ sung Probiotics dạng uống có L. rhamnosus GR-1® và L.reuteri RC-14®

được chứng minh có khả năng định cư tại âm đạo, tạo môi trường acid ổn định, ức chế vi khuẩn và nấm Candida. Phụ nữ có thể bổ sung qua đường uống hoặc đặt tại chỗ dưới hướng dẫn của bác sĩ. Probiotics giúp phụ nữ độ tuổi sinh đẻ ngừa bệnh tái phát hiệu quả. Đối với phụ nữ mang thai, giúp dự phòng nguy cơ sinh non, phụ nữ mãn kinh bổ sung giúp cải thiện triệu chứng khô, rát, viêm teo âm đạo do suy giảm estrogen.

Các chuyên gia khuyến cáo, ngoài việc điều trị đúng phác đồ, phụ nữ nên duy trì lối sống và thói quen vệ sinh khoa học: rửa nhẹ vùng kín bằng dung dịch có độ pH phù hợp (4-5), không thụt rửa sâu; thay quần lót thường xuyên, chọn chất liệu cotton thoáng khí; tránh lạm dụng kháng sinh hoặc thuốc đặt không theo chỉ định. Song song đó, việc khôi phục và duy trì hệ vi sinh âm đạo khỏe mạnh bằng lợi khuẩn (probiotic) được xem là giải pháp bền vững giúp ngăn tái phát viêm nhiễm. Khi hệ vi sinh ổn định, Lactobacillus chiếm ưu thế, môi trường âm đạo giữ được tính acid tự nhiên, “hàng rào sinh học” được tái thiết lập, giúp hạn chế tối đa nguy cơ nấm, vi khuẩn xâm nhập trở lại.

“Điều trị viêm nhiễm chỉ là bước đầu, còn việc duy trì hệ vi sinh khỏe mạnh mới là chìa khóa để bảo vệ vùng kín lâu dài,” bác sĩ Nguyễn Bá Mỹ Nhi nhấn mạnh.

Phụ nữ ở mọi lứa tuổi đều có thể chủ động nuôi dưỡng hệ vi sinh của mình thông qua chế độ sinh hoạt lành mạnh, dinh dưỡng cân đối và bổ sung lợi khuẩn đúng cách. Một hệ vi sinh cân bằng không chỉ giúp phòng viêm tái phát, mà còn mang lại sự thoải mái, tự tin và gìn giữ hạnh phúc gia đình.