Bước tiến vượt trội trong dự phòng RSV cho người lớn tuổi, người có bệnh nền

Người lớn tuổi nhiễm RSV có nguy cơ nhập viện cao gấp 8 lần so với người trẻ, tỷ lệ gặp biến cố tim mạch nghiêm trọng lên tới 31,7% và tỷ lệ tử vong ở nhóm từ 80 tuổi trở lên thậm chí vượt xa cúm mùa. Những dữ liệu này cho thấy RSV đang trở thành gánh nặng bệnh tật nghiêm trọng ở người lớn tuổi và người mắc bệnh mạn tính. Vắc xin RSVPreF3 có chất bổ trợ được đánh giá là bước tiến quan trọng trong chiến lược dự phòng RSV cho nhóm nguy cơ cao, với hiệu quả giảm 82,6% bệnh đường hô hấp dưới và 94,1% các trường hợp RSV nặng ở người từ 60 tuổi trở lên.

Đây là những thông tin quan trọng được các chuyên gia và bác sĩ đầu ngành trong lĩnh vực y tế dự phòng, hô hấp, nội tim mạch và nội tổng hợp chia sẻ tại Hội thảo khoa học “Phòng bệnh RSV bằng vắc xin RSVpreF3 có chất bổ trợ: điểm mới và điểm nhấn áp dụng trong thực hành”, diễn ra ngày 05/05/2026 tại TP.HCM và 13/05/2026 tại Hà Nội. Hội thảo mang đến góc nhìn toàn diện về gánh nặng bệnh tật do RSV ở người cao tuổi, người có bệnh nền; đồng thời cập nhật các giải pháp dự phòng hiện đại bằng vắc xin có chất bổ trợ. Sự kiện do Viện Nghiên cứu Tâm Anh phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh thực hiện, với sự đồng hành chuyên môn của Tập đoàn Dược phẩm GSK.

Vắc xin tái tổ hợp RSVPreF3 có chất bổ trợ là giải pháp phòng ngừa RSV hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng cho người lớn tuổi, có bệnh nền

Gánh nặng bệnh do RSV ở người lớn tuổi, người có bệnh nền

Trong bối cảnh các bệnh hô hấp ngày càng gia tăng và có xu hướng diễn tiến nặng ở nhóm nguy cơ cao, virus hợp bào hô hấp RSV được cảnh báo là một trong những tác nhân gây gánh nặng đáng kể nhất ở người lớn tuổi. TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội Tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM nhấn mạnh, RSV không đơn thuần là bệnh “cảm lạnh thông thường”, mà là nguyên nhân dẫn đến nhập viện, biến chứng nặng và tử vong với tỷ lệ cao, đặc biệt ở người từ 60 tuổi trở lên, có bệnh lý nền

Ở người lớn, RSV thường khởi phát bằng các triệu chứng không đặc hiệu như ho, sổ mũi, đau họng hoặc mệt mỏi, dễ nhầm với nhiễm siêu vi thông thường. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng cho thấy bệnh có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm phổi, suy hô hấp và làm khởi phát đợt cấp của các bệnh nền. Ở nhóm bệnh nhân cao tuổi, nguy cơ nhập viện do RSV cao hơn gấp 8 lần, đặc biệt rõ ở nhóm từ 65 tuổi trở lên. Với người từ 80 tuổi, tỷ lệ tử vong nội viện do RSV thậm chí vượt cao hơn cúm mùa, kèm theo xu hướng phải hồi sức tích cực (ICU) nhiều hơn, phản ánh mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Cụ thể, trong các ca nhiễm RSV ở người lớn nhập viện, tỷ lệ biến chứng đường hô hấp đạt 52,5% (so với 49,7% ở cúm), đồng nhiễm virus dao động 36,6 – 38,6%, biến cố tim mạch nghiêm trọng (MACE) lên tới 31,7% (so với 24,1% ở cúm), tái nhập viện trong 3 tháng đạt 26,9% (so với 20,4% ở cúm) và tỷ lệ tử vong nội viện là 2,5% (cao hơn 1,6% ở cúm). Đặc biệt, bệnh nhân có suy tim khi nhiễm RSV có thể giảm 22% khả năng sống còn sau 1 năm nếu xuất hiện đợt cấp.

Ở góc độ bệnh lý nền tim mạch, RSV làm tăng rõ rệt nguy cơ nhập viện, đặc biệt ở nhóm có bệnh tim mạch sẵn có, chiếm khoảng 49% bệnh nhân nhập viện do RSV. Người có bệnh tim mạch có nguy cơ nhập viện do RSV cao gấp 7,6 lần so với người không mắc bệnh, TS.BS Minh Thư nhấn mạnh.

Đáng lưu ý, trong nhóm bệnh nhân tim mạch nhập viện vì RSV, khoảng 30% ghi nhận biến cố tim mạch cấp, với các biểu hiện phổ biến gồm suy tim cấp (25,3%) và bệnh tim thiếu máu cục bộ cấp (10,2%). Trong một nghiên cứu trên 12 tiểu bang Mỹ, khoảng 1/3 bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên có bệnh tim mạch nhập viện vì RSV đã xuất hiện biến cố tim cấp, cao hơn nhiều so với nhóm không có bệnh nền.

RSV là tác nhân nguy hiểm ở người lớn tuổi, có thể gây viêm phổi, suy hô hấp, nhập viện và tử vong cao hơn cúm, đặc biệt ở người có bệnh nền tim mạch

Ở nhóm bệnh phổi mạn tính, RSV tiếp tục cho thấy mức độ nguy hiểm cao. TS.BS Phạm Lệ Quyên, Phó trưởng khoa Hô hấp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết, bệnh nhân hen có nguy cơ nhập viện tăng 2,3 – 3,6 lần, trong khi bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có nguy cơ nhập viện tăng 3,5 – 13,4 lần, với tỷ lệ đợt cấp đến hơn 83%. Ngoài ra, 17,9% bệnh nhân cần nhập ICU, 9 – 21% phải thở máy và tỷ lệ tử vong dao động 2,8 – 17,8%. Nhiễm RSV kéo dài ở bệnh nhân COPD còn liên quan đến suy giảm nhanh chức năng phổi theo thời gian.

Với bệnh nhân đái tháo đường, RSV làm tăng nguy cơ nhập viện từ 2,4 – 6,4%. Nhóm này cũng có nguy cơ cao gặp biến chứng tim mạch cấp, bao gồm suy tim cấp và thiếu máu cơ tim, với tỷ lệ khoảng 18% so với nhóm không bị đái tháo đường.

Từ thực tiễn ghi nhận có thể khẳng định RSV là tác nhân gây gánh nặng bệnh tật lớn, không chỉ ở hệ hô hấp mà còn trên tim mạch và toàn thân, đặc biệt ở người cao và bệnh nhân có bệnh nền. TS.BS Minh Thư và TS.BS Lệ Quyên nhấn mạnh, cần nâng cao nhận thức về mức độ nguy hiểm của RSV, đồng thời tăng cường các chiến lược phòng ngừa chủ động để giảm nhập viện, biến chứng nặng và tử vong trong nhóm nguy cơ cao.

Vắc xin RSVPreF3 có chất bổ trợ nâng cao hiệu quả bảo vệ ở người lớn tuổi, người có bệnh nền

Tại hội thảo, BS.CKII Phạm Thị Thanh Tâm, Phó khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã chia sẻ nhiều dữ liệu đáng chú ý về cơ chế miễn dịch và hiệu quả thực tiễn của vắc xin RSVPreF3 có chất bổ trợ trên người lớn tuổi và nhóm có bệnh nền.

Theo Bác sĩ Thanh Tâm, cơ thể chống lại RSV nhờ hai cơ chế miễn dịch chính gồm miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào. Trong đó, kháng thể trung hòa (thuộc đáp ứng miễn dịch dịch thể) có khả năng ức chế RSV xâm nhập vào tế bào vật chủ. Nghiên cứu cho thấy, người lớn tuổi có mức kháng thể trung hòa thấp dễ mắc RSV có triệu chứng và nguy cơ nhập viện cao hơn so với người có mức kháng thể cao.

Ngoài ra, đáp ứng miễn dịch tế bào cũng là yếu tố then chốt giúp thúc đẩy quá trình thanh thải virus và làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tế bào CD4+ T hỗ trợ hình thành đáp ứng kháng thể hiệu quả và cân bằng, góp phần ngăn chặn sự lan rộng của virus. Trong khi đó, tế bào CD8+ T tham gia loại bỏ virus khỏi cơ thể, từ đó giảm nhẹ triệu chứng lâm sàng.

Tuy nhiên, chuyên gia nhận định quá trình lão hóa miễn dịch ở người cao tuổi có thể làm suy giảm cả số lượng lẫn chất lượng tế bào miễn dịch, dẫn đến đáp ứng miễn dịch kém hơn sau nhiễm RSV hoặc sau tiêm chủng. Đặc biệt, đáp ứng tế bào T suy giảm theo tuổi khiến cơ thể khó hình thành miễn dịch đầy đủ chống RSV và khó đạt được mức bảo vệ cao sau tiêm chủng, nhất là ở nhóm có bệnh đồng mắc.

Trên cơ sở đó, vắc xin RSVPreF3 (120 µg) kết hợp hệ thống chất bổ trợ AS01E được phát triển nhằm tạo ra đáp ứng miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào mạnh mẽ hơn ở người lớn tuổi. Kháng nguyên RSVPreF3 được thiết kế để duy trì cấu trúc tiền hợp nhất (prefusion), giúp trình diện các vị trí quan trọng trên bề mặt virus có khả năng trung hòa mạnh, từ đó tăng cường đáp ứng kháng thể ở người cao tuổi.

Đáng chú ý, hệ thống chất bổ trợ AS01E được kỳ vọng giúp tăng cường và duy trì đáp ứng miễn dịch rộng và bền vững hơn, đồng thời hỗ trợ khôi phục mức tế bào T CD4+ đặc hiệu với RSVPreF3 ở người lớn tuổi, nhóm vốn chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi hiện tượng suy giảm miễn dịch theo tuổi.

Về dữ liệu hiệu quả, TTND.PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bạch Yến – Trưởng khoa Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết trong mùa đầu tiên, vắc xin RSV có chất bổ trợ ghi nhận hiệu quả giảm 71,7% các trường hợp bệnh lý đường hô hấp cấp, giảm 82,6% bệnh lý đường hô hấp dưới liên quan RSV (RSV-LRTD) và giảm tới 94,1% các ca RSV-LRTD nặng.

Vắc xin RSVPreF3 có chất bổ trợ giúp giảm đáng kể các biến cố nặng liên quan RSV ở người từ 60 tuổi trở lên, với hiệu quả bảo vệ đạt 74% đối với đợt cấp COPD nặng liên quan RSV, 62% với đợt hen suyễn nặng và 63% với các biến cố tim mạch nghiêm trọng (MACE).

Ngoài ra, một liều vắc xin còn cho thấy hiệu lực bảo vệ kép trên cả hai chủng RSV A và RSV B. Vắc xin được chứng minh khả năng dung nạp tốt với hồ sơ an toàn, hầu hết các phản ứng đều có cường độ nhẹ đến trung bình, biểu hiện trong thời gian ngắn.

Theo TS.BS Nguyễn Thị Bạch Yến, vắc xin RSVPreF3 có chất bổ trợ mang lại hiệu quả bảo vệ quan trọng cho người lớn tuổi và người mắc bệnh mạn tính, những nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng khi nhiễm RSV.

Tiêm chủng được xem là “trụ cột thứ 4” trong chăm sóc tim mạch, giúp phòng ngừa RSV ở người lớn tuổi; khuyến cáo cho người từ 60 trở lên để giảm nguy cơ nhập viện

Hiệu quả thực tiễn của vắc xin RSVPreF3 có chất bổ trợ trên người lớn tuổi, người có bệnh mạn tính

Chia sẻ tại hội thảo, BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết nhiều quốc gia trên thế giới hiện xem tiêm chủng là “trụ cột thứ 4” trong chăm sóc sức khỏe tim mạch, bên cạnh các biện pháp điều trị và kiểm soát bệnh lý nền. Theo Bác sĩ Chính, tiêm chủng ngày càng được nhìn nhận như một “đơn thuốc dự phòng” quan trọng đối với người lớn tuổi và người mắc bệnh mạn tính.

Mỗi quốc gia sẽ xây dựng một chiến lược tiêm chủng khác nhau tùy vào cơ cấu dân số, nhóm nguy cơ cao và gánh nặng bệnh tật. Đặc biệt là dữ liệu dịch tễ đều cho thấy nguy cơ mắc RSV tăng rõ theo tuổi tác, đặc biệt ở nhóm trên 85 tuổi – đối tượng có tỷ lệ nhập viện và biến chứng nghiêm trọng cao nhất.

Tại Việt Nam, người từ 60 tuổi trở lên hiện được khuyến cáo tiêm vắc xin RSV có chất bổ trợ nhằm tăng hiệu quả bảo vệ trên cả hai chủng RSV A và RSV B.

Bên cạnh đó, hướng dẫn của Hội Hô hấp Việt Nam năm 2025 cũng khuyến nghị tiêm vắc xin RSV cho người từ 60 tuổi trở lên, đặc biệt ở nhóm mắc COPD, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch. Hiện vắc xin được chỉ định tiêm bắp một liều duy nhất để phòng ngừa RSV ở người lớn tuổi.