Trong lĩnh vực khoa học, quản lý y tế hay kinh tế xã hội, việc triển khai 1 dự án nghiên cứu luôn cần đến 1 phương pháp luận chặt chẽ. Yếu tố cốt lõi đóng vai trò “kim chỉ nam” cho toàn bộ quá trình này chính là mô hình nghiên cứu.

mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu khoa học là gì?

Mô hình nghiên cứu nói chung hay mô hình nghiên cứu khoa học là 1 khung khái niệm hoặc cấu trúc được phát triển nhằm mục đích hướng dẫn quá trình điều tra và phân tích 1 vấn đề cụ thể. Mô hình này là thành phần cốt lõi trong nghiên cứu khoa học – quá trình tìm hiểu, điều tra dựa trên mối quan hệ logic về thông tin hay sự kiện. Nhờ đó, nhà nghiên cứu có thể tìm ra tri thức mới, nhằm nâng cao hiểu biết của con người về các sự vật, hiện tượng.

Vì sao cần xây dựng mô hình nghiên cứu?

Việc xây dựng 1 mô hình nghiên cứu có vai trò quan trọng trong sự thành công của 1 công trình khoa học, cụ thể:

Viện Nghiên cứu Tâm Anh đang áp dụng mô hình đa trung tâm trong dự án HEP-D phối hợp cùng Đại học Stanford (Mỹ), giúp đánh giá chính xác tỷ lệ nhiễm trên gần 2.500 người bệnh, chủ động ngăn chặn xơ gan và ung thư gan

Viện Nghiên cứu Tâm Anh đang áp dụng mô hình đa trung tâm trong dự án HEP-D phối hợp cùng Đại học Stanford (Mỹ), giúp đánh giá chính xác tỷ lệ nhiễm trên gần 2.500 người bệnh, chủ động ngăn chặn xơ gan và ung thư gan (1)

Các loại mô hình nghiên cứu thường gặp

Một số loại hình nghiên cứu phổ biến bao gồm:

Mô hình định tính

Mô hình định tính đi sâu vào đặc tính, ý nghĩa của hiện tượng, thường là những yếu tố không thể đo đếm bằng con số. Phương pháp này tập trung nhìn nhận vấn đề dưới con mắt của người trong cuộc.

Mô hình định lượng

Mô hình định lượng thường dựa trên nền tảng dữ liệu số gắn liền với số lượng, tần số, cường độ, sử dụng các công cụ như phiếu điều tra, thực nghiệm để thống kê… nhằm phát hiện và kiểm định mối quan hệ giữa các biến số.

Viện Nghiên cứu Tâm Anh đang vận hành hơn 30 thử nghiệm lâm sàng

Viện Nghiên cứu Tâm Anh đang vận hành hơn 30 thử nghiệm lâm sàng, nổi bật là dự án VISTA-1. Đây là thử nghiệm pha 2A thuốc miễn dịch đường uống RBS2418 điều trị ung thư.

Mô hình hỗn hợp

Đây là sự kết hợp đa nguyên giữa 2 mô hình nghiên cứu định lượng và định tính trong cùng 1 hệ thống nghiên cứu khoa học, giúp tận dụng được ưu điểm của cả 2 phương pháp tiếp cận.

Các thành phần có trong một mô hình nghiên cứu tiêu chuẩn

Một số thành phần có trong mô hình nghiên cứu chuẩn bao gồm:

1. Biến nghiên cứu

Các biến số được đưa vào để đo lường, bao gồm:

2. Quan hệ giữa các biến nghiên cứu

Mô hình sẽ thiết lập mối quan hệ giữa các biến số dựa trên giả thuyết. Mối quan hệ này có thể được vẽ thành sơ đồ mũi tên minh họa sự tác động, hoặc thể hiện dưới dạng phương trình chứa các hệ số chặn (Alpha/Beta 0) và hệ số góc (Alpha/Beta 1, 2, 3) nhằm thể hiện mức độ tương quan.

3. Khái niệm

Mô hình cũng chứa đựng các khái niệm cần kiểm định, chẳng hạn như “sự tự tin” (self-efficacy), “kỳ vọng kết quả”, để đánh giá ảnh hưởng lên những hành vi cụ thể (ví dụ: hành vi tuân thủ dùng thuốc).

Hướng dẫn cách xây dựng mô hình nghiên cứu khoa học

Để xây dựng mô hình hoàn chỉnh, nhà nghiên cứu cần thực hiện theo các bước sau:

Viện Nghiên cứu Tâm Anh đầu tư Trung tâm Giải phẫu bệnh - Tế bào đạt chuẩn ISO 15189:2012 và CAP (Hoa Kỳ), đồng thời tiếp nhận công nghệ xét nghiệm lõi Q-MAC từ Stanford, mang đến dữ liệu đầu vào chính xác, phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu

Viện Nghiên cứu Tâm Anh đầu tư Trung tâm Giải phẫu bệnh – Tế bào đạt chuẩn ISO 15189:2012 và CAP (Hoa Kỳ), đồng thời tiếp nhận công nghệ xét nghiệm lõi Q-MAC từ Stanford, mang đến dữ liệu đầu vào chính xác, phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu

Ứng dụng của mô hình nghiên cứu

Một số lĩnh vực ứng dụng bao gồm:

1. Nghiên cứu y học

Trong y học, mô hình nghiên cứu được vận dụng để đánh giá tính an toàn và hiệu quả của các phác đồ điều trị, loại thuốc hay kỹ thuật phẫu thuật mới. Các nhà khoa học thường thiết kế thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, sử dụng mô hình định lượng để so sánh tỷ lệ hồi phục giữa nhóm bệnh nhân dùng thuốc mới và nhóm dùng thuốc chuẩn. .

2. Nghiên cứu y tế

Trong y tế, mô hình nghiên cứu được vận dụng để tối ưu hóa chính sách và hệ thống quản lý chăm sóc sức khỏe. Các mô hình hỗn hợp giúp đánh giá chất lượng dịch vụ bệnh viện, thái độ bệnh nhân và dự báo các xu hướng dịch tễ trong tương lai để đưa ra biện pháp phòng ngừa rủi ro.

3. Nghiên cứu xã hội

Mô hình nghiên cứu giúp giải quyết nhiều bài toán vĩ mô và lý giải hành vi con người, bao gồm:

VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH

Mô hình nghiên cứu là nền tảng cốt lõi quyết định độ tin cậy và giá trị thực tiễn của đề tài nghiên cứu khoa học. Để một đề tài thành công và có tính thuyết phục cao, các nhà nghiên cứu cần có mô hình nghiên cứu phù hợp và chuẩn xác. Bằng việc phân biệt rõ các loại hình tiếp cận và chọn lựa các biến phù hợp, người nghiên cứu có thể khai thác thành công các dự án, tạo ra những đột phá mới.