Điều trị thừa cân, béo phì ở trẻ em

Trẻ em dưới 18 tuổi là nhóm rất đặc thù khi điều trị thừa cân, béo phì. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thừa cân, béo phì ở trẻ em, can thiệp sớm và thay đổi hành vi gia đình là chìa khóa để giảm gánh nặng béo phì cũng như các bệnh mạn tính trong tương lai của trẻ.

Tỷ lệ trẻ em béo phì gia tăng nhanh chóng 

Tại buổi hội thảo khoa học “Điều trị đa phương thức về béo phì” diễn ra tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI) chiều ngày 29/7, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã nêu hiện trạng bệnh béo phì ở trẻ em cũng như cách điều trị.

ThS.BS.CKI Võ Đình Bảo Văn, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, béo phì ở trẻ em đang gia tăng ở tất cả các khu vực trên thế giới. Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng trưởng béo phì (BMI trên 30kg/m2) ở trẻ em hàng năm là 9,8%, ở mức rất cao, bé trai bị nhiều hơn bé gái.

ThS.BS CKI Võ Đình Bảo Văn đang trình bày về thực trạng béo phì ở trẻ em. Ảnh: BVĐK Tâm Anh.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định, béo phì ở trẻ em là một trong những thách thức sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng nhất của thế kỷ 21. Trẻ em thừa cân và béo phì có khả năng béo phì ở tuổi trưởng thành và có nhiều khả năng phát triển các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường và tim mạch ở độ tuổi trẻ hơn. Do đó, phòng ngừa béo phì ở trẻ em cần được ưu tiên cao.

Béo phì ở trẻ em có hậu quả tiềm ẩn khá nghiêm trọng. Theo các nghiên cứu, thanh thiếu niên béo phì có tỷ lệ tiền đái tháo đường cao gấp 2,6 lần; tỷ lệ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ đến 60% ở trẻ em và thanh thiếu niên béo phì. 70% trẻ từ 5-17 tuổi thừa cân có ít nhất một yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Ngoài ra còn có các nguy cơ về gan nhiễm mỡ, rối loạn tâm lý do bị kỳ thị…

Nguyên nhân gây béo phì ở trẻ em có thể do di truyền, nội tiết, do thuốc, tâm lý, môi trường hoặc những thay đổi của thần kinh và vùng dưới đồi.

Các nghiên cứu cho thấy, bố mẹ béo phì thường sinh con béo phì. Ở gia đình có bố mẹ bình thường, trẻ bị béo phì chiếm khoảng 9%; nếu gia đình có bố hoặc mẹ béo phì, tỷ lệ này khoảng 41-50%; nếu cả bố mẹ cùng béo phì thì khả năng con bị béo phì từ 66-80%.

Bác sĩ Văn nhấn mạnh, béo phì trẻ em không đơn thuần là vấn đề cân nặng hay ngoại hình, cần tìm nguyên nhân và can thiệp sớm ngay từ thời kỳ mang thai, thay đổi hành vi gia đình như chế độ ăn uống, vận động hợp lý là chìa khóa để giảm gánh nặng béo phì và các bệnh lý mạn tính trong tương lai.

Sử dụng thuốc trong điều trị béo phì cho trẻ em

Bác sĩ CKI Phan Thị Thùy Dung cho biết, trẻ em là nhóm rất đặc thù trong điều trị thừa cân, béo phì.

BS.CKI Phan Thị Thùy Dung trình bày về sử dụng thuốc trong điều trị béo phì ở trẻ em. Ảnh: BVĐK Tâm Anh.

Nhóm thuốc đồng vận GLP1-RA đã được chứng minh tính hiệu quả và an toàn trong điều trị giảm cân. Qua các nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng, thuốc này đã được chứng minh an toàn đối với trẻ từ 12 tuổi trở lên.

Trong hướng dẫn điều trị béo phì ở trẻ em tại Việt Nam, Bộ Y tế cũng nhấn mạnh rằng điều trị béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên, quan trọng là duy trì cân nặng thích hợp dựa trên việc thay đổi lối sống. Sử dụng thuốc trong điều trị béo phì cho trẻ mới chỉ được cấp phép cho trẻ từ 12 tuổi trở lên.

Các chuyên gia tham dự hội thảo (từ trái qua phải): BS.CKI Phan Thị Thùy Dung, PGS.TS.BS Vũ Huy Trụ, ThS.BS.CKI Võ Đình Bảo Văn. Ảnh: BVĐK Tâm Anh.

PGS.TS.BS Vũ Huy Trụ, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, béo phì là vấn đề trên toàn thế giới, ở Việt Nam, cứ 2 trẻ có 1 trẻ thừa cân béo phì. Vì thế, việc tìm ra nguyên nhân gây béo phì là yếu tố cần thiết để điều trị cho trẻ. Nguyên tắc điều trị phải dựa vào thế “kiềng 3 chân”, gồm chế độ ăn, vận động và sử dụng thuốc cho trẻ từ 12 tuổi trở lên.

Tại hội thảo, TS.BS Lâm Văn Hoàng cho biết, điều trị béo phì ở trẻ em khó hơn nhiều so với người lớn, đặc biệt là thay đổi hành vi của trẻ. Hiện nay đang rất thiếu phần tư vấn tâm lý cho trẻ để hỗ trợ can thiệp thay đổi hành vi. Việc sử dụng thuốc, can thiệp sớm cho trẻ là cần thiết, tuy nhiên khi sử dụng phải rất cẩn thận, đặc biệt với trẻ em.