Các chuyên gia nhấn mạnh xu hướng chuyển dịch trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống (SLE) từ kiểm soát triệu chứng sang kiểm soát bệnh toàn diện, trong đó thuốc sinh học đang dần giữ vai trò quan trọng, đặc biệt ở những trường hợp bệnh khó kiểm soát hoặc phụ thuộc corticoid.
Các chuyên gia cho biết thông tin trên trong Hội thảo khoa học “Thuốc sinh học: Chìa khóa kiểm soát lupus ban đỏ hệ thống (SLE) toàn diện và bền vững” diễn ra tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trưa 13/4.
PGS.TS.BS Trần Quang Bính chia sẻ về phương thức điều trị bệnh lupus ban đỏ hệ thống
Theo BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, SLE là bệnh tự miễn mạn tính phức tạp, với tỷ lệ mắc tại châu Á dao động 3,7-127/100.000 dân, trong đó tỷ lệ nữ giới mắc cao gấp 9 lần nam giới. Tuy nhiên, khi nam giới mắc bệnh, diễn tiến thường nặng nề và khó điều trị hơn.
Bệnh có thể ảnh hưởng nhiều cơ quan như da, khớp, thận và hệ miễn dịch, với diễn tiến xen kẽ giữa giai đoạn hoạt động và ổn định. Điều này khiến chất lượng sống của bệnh nhân mắc lupus ban đỏ hệ thống bị suy giảm rõ rệt, đặc biệt ở nhóm mắc bệnh kéo dài, nhiều triệu chứng hoặc đang trong giai đoạn bệnh hoạt động.
BS.CKII Tạ Phương Dung chia sẻ về những khó khăn trong điều trị bệnh lupus ban đỏ hệ thống
Bác sĩ Dung cho biết một số thách thức trong thực tế điều trị lupus ban đỏ hệ thống bao gồm nhiều trường hợp phát hiện bệnh muộn, thiếu sự theo dõi liên tục hay người bệnh tự ý ngưng thuốc… Hiện lupus ban đỏ hệ thống chưa thể điều trị khỏi hoàn toàn mà chủ yếu hướng đến kiểm soát bệnh và duy trì thời gian lui bệnh.
Các thuốc nền hiện nay vẫn bao gồm hydroxychloroquine, corticoid và thuốc ức chế miễn dịch. Tuy nhiên, việc sử dụng corticoid kéo dài khá phổ biến, tiềm ẩn nhiều nguy cơ biến chứng. Với lupus biến chứng thận, cần điều trị sớm bằng thuốc ức chế miễn dịch, đồng thời cân nhắc sinh thiết thận để xác định thể bệnh và lựa chọn phác đồ phù hợp.
>> Xem thêm: 75% bệnh nhân Lupus ban đỏ được chẩn đoán muộn
PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm, Trưởng khoa Miễn dịch Lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết mục tiêu điều trị SLE hiện nay không chỉ dừng ở kiểm soát triệu chứng mà hướng đến lui bệnh hoặc trạng thái hoạt động bệnh thấp.
Các nghiên cứu cho thấy bệnh nhân duy trì được trạng thái này trong thời gian dài có nguy cơ tổn thương cơ quan thấp hơn, giảm nhập viện và cải thiện chất lượng sống. Tuy nhiên, việc đạt được mục tiêu này không đơn giản do cần cân bằng giữa hiệu quả điều trị và tác dụng phụ của thuốc.
PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm chia sẻ về chiến lược điều trị nhắm trúng đích trong SLE
Corticoid vẫn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đợt cấp, nhưng sử dụng kéo dài hoặc liều cao làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, biến chứng tim mạch và rối loạn chuyển hóa. Vì vậy, xu hướng hiện nay là sử dụng sớm hydroxychloroquine, đồng thời cân nhắc bổ sung thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc sinh học từ giai đoạn sớm, ở các trường hợp nguy cơ cao hoặc đáp ứng kém.
PGS Lâm cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của trục interferon type I (IFN-I) trong cơ chế bệnh sinh SLE. Khoảng 80% bệnh nhân có tăng hoạt hóa trục này, liên quan chặt chẽ đến mức độ nặng và nguy cơ bùng phát bệnh. Đây là cơ sở quan trọng cho sự phát triển của các liệu pháp sinh học nhắm trúng đích.
GS.TS Yoshiya Tanaka, Bộ môn Điều trị Nhắm trúng đích phân tử, Đại học Y tế Nghề nghiệp và Môi trường, Nhật Bản, cho biết trong nhiều thập kỷ, điều trị SLE hầu như không thay đổi, chủ yếu dựa vào hydroxychloroquine và glucocorticoid. Tuy nhiên, không tồn tại liều an toàn tuyệt đối với corticoid, ngay cả liều thấp cũng có nguy cơ gây tích lũy tổn thương cơ quan, do đó cần giảm thiểu và tiến tới ngừng khi có thể.
Trong bối cảnh đó, thuốc sinh học – đặc biệt là anifrolumab, kháng thể đơn dòng ức chế thụ thể interferon type I – đang mở ra hướng điều trị mới. Các thử nghiệm cho thấy thuốc giúp cải thiện đáp ứng lâm sàng, tăng tỷ lệ lui bệnh và hỗ trợ giảm liều corticoid. Anifrolumab đã được phê duyệt tại Mỹ và Nhật Bản từ năm 2021.
GS.TS Yoshiya Tanaka cung cấp các dữ liệu về hiệu quả của thuốc sinh học trong điều trị SLE
Dữ liệu thực tế tại Nhật Bản trên nhóm bệnh nhân điều trị bằng anifrolumab cho thấy xu hướng cải thiện lâm sàng rõ rệt, với tỷ lệ lớn bệnh nhân đạt đáp ứng điều trị và một phần đạt lui bệnh. Đáng chú ý, việc sử dụng thuốc giúp giảm đáng kể liều glucocorticoid, trong đó không ít bệnh nhân có thể ngừng hoàn toàn corticoid. Hiệu quả ghi nhận rõ trên các biểu hiện da, cơ xương khớp và huyết học, trong khi tác dụng phụ không mong muốn thường gặp chủ yếu là nhiễm trùng hô hấp trên, đa số ở mức độ nhẹ.
Theo GS Yoshiya Tanaka, Anifrolumab phù hợp cho các trường hợp không đạt mục tiêu điều trị, không duy trì được trạng thái lui bệnh hoặc cần giảm/ngừng corticoid.
Đông đảo bác sĩ, cán bộ y tế Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tham gia hội thảo trực tiếp và trực tuyến
PGS.TS.BS Trần Quang Bính, Giám đốc chuyên môn Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Đào tạo & Nghiên cứu khoa học Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết thuốc sinh học đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược điều trị SLE hiện đại. Dù không thay thế hoàn toàn các liệu pháp truyền thống, nhưng việc phối hợp hợp lý giữa thuốc nền, thuốc ức chế miễn dịch và thuốc sinh học giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn, đồng thời giảm gánh nặng điều trị và độc tính lâu dài.
Xu hướng điều trị hiện nay hướng đến cá thể hóa, kiểm soát bệnh bền vững và tối ưu chất lượng sống cho người bệnh lupus trong dài hạn.
VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM ANH
