Việt Nam – Australia hợp tác cùng nghiên cứu phát triển nền tảng công nghệ y sinh tiên tiến RNA

Ngày 9/8/2026, dưới sự chứng kiến của Tổng lãnh sự Việt Nam tại Sydney, Viện Nghiên cứu Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Viện Nghiên cứu RNA, Đại học New South Wales số 1 của Australia, đã ký hợp tác cùng nghiên cứu, phát triển nền tảng y sinh tiên tiến và tiềm năng bậc nhất hiện nay là RNA, hứa hẹn mang lại nhiều đột phá trong nghiên cứu, sản xuất thuốc, vắc xin thế hệ mới phòng ung thư, cúm.

Đây là lần đầu tiên, một viện nghiên cứu của Việt Nam đạt được thỏa thuận hợp tác về công nghệ lõi y sinh với viện nghiên cứu hàng đầu của Australia. Viện RNA thuộc Đại học New South Wales (Australia) là trung tâm nghiên cứu khoa học y sinh số một của nước Australia, nghiên cứu chuyên sâu về khoa học và công nghệ RNA. Viện phát triển công nghệ RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, từ nghiên cứu nền tảng, thiết kế và tối ưu cấu trúc RNA, phát triển quy trình sản xuất, nghiên cứu hệ vận chuyển đến sản xuất mẫu phục vụ nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng. Viện trực thuộc Đại học New South Wales (UNSW Sydney), thành viên Group of Eight (Go8), nhóm các đại học nghiên cứu hàng đầu Australia. Theo QS World University Rankings 2027, UNSW xếp thứ 19 thế giới và thứ nhất tại Australia.

Với nền tảng RNA là bước đột phá công nghệ y sinh được các nhà khoa học toàn cầu theo đuổi và ngày càng đạt được nhiều thành tựu vượt bậc với gần 10 giải Nobel ở nhiều lĩnh vực khác nhau, Viện RNA, UNSW hiện đang hướng đến nghiên cứu, phát triển vắc xin mRNA phòng cúm và vắc xin ung thư cá thể hóa cho ung thư phổi, đại trực tràng. Đồng thời, từng bước làm chủ chuỗi công nghệ RNA – nền tảng của nhiều vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới. Đây cũng là những nền tảng khoa học mà Viện nghiên cứu Tâm Anh, Việt Nam quan tâm và có những hoạt động hợp tác quốc tế chuyên sâu trong nhiều năm nay, cụ thể về vắc xin ung thư và vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm.

Thỏa thuận đặt nền móng cho quan hệ hợp tác dài hạn giữa hai bên trong nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển công nghệ RNA, nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng và chuẩn bị năng lực sản xuất các sản phẩm y sinh dựa trên nền tảng RNA.

Lễ ký kết diễn ra vào thời điểm quan trọng trong hợp tác giữa 2 quốc gia khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia (9-12/8), trong bối cảnh Việt Nam và Australia đang tiếp tục cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện được thiết lập từ tháng 3/2024. Với chiến lược phát triển trọng tâm về đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, Việt Nam sẽ tập trung trao đổi chuyên sâu vào những lĩnh vực có tính chiến lược như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MoU) diễn ra ngày 9/8 tại Đại học New South Wales (UNSW), thành phố Sydney, Australia với sự chứng kiến của ông Nguyễn Thanh Tùng, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney; ông Bùi Việt Khôi, Tham tán Khoa học và Công nghệ, Đại sứ quán Việt Nam tại Canberra; Giáo sư Pall Thordarson, Giám đốc Viện RNA UNSW; TS. Joshua Peterson, Giám đốc Vận hành Viện RNA UNSW; bà Nerida Dalton, Giám đốc Quan hệ Quốc tế UNSW; TS Daniel Fernandez Ruiz, Trưởng phòng Thí nghiệm Miễn dịch học Tế bào và Vắc xin học UNSW; bà Catherine McDonald, phụ trách hành chính UNSW Viện RNA UNSW; ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh; bà Ngô Thị Ngọc Hoa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tâm Anh, cùng các chuyên gia của hai bên.

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney Nguyễn Thanh Tùng, đánh giá cao việc Viện Nghiên cứu Tâm Anh và Viện RNA UNSW đã đạt được thỏa thuận hợp tác khoa học quan trọng và ký kết hợp tác vào thời điểm này có ý nghĩa đặc biệt, cho thấy quan hệ giữa hai nước đang được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác cụ thể giữa các tổ chức trong những lĩnh vực có tầm quan trọng chiến lược.

“Công nghệ sinh học RNA là một trong những lĩnh vực phát triển nhanh chóng của y sinh học hiện đại, mang lại tiềm năng to lớn trong phát triển vắc xin, ứng phó với bệnh truyền nhiễm, ung thư, các vấn đề miễn dịch học và nhiều thách thức lớn khác về sức khỏe, việc tăng cường năng lực nghiên cứu và công nghệ trong nước ở những lĩnh vực mới nổi như RNA không chỉ có ý nghĩa với phát triển khoa học mà còn giúp Việt Nam nâng cao khả năng sẵn sàng và năng lực ứng phó trước những thách thức y tế công cộng trong tương lai”, ông Tùng cho biết.

Hợp tác khẳng định năng lực khoa học y sinh và sự chủ động của các doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng đầu tư, tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu, phát triển các công nghệ tiên tiến hàng đầu thế giới, để tiến tới cùng công bố các thành quả nghiên cứu và chủ động phát triển thuốc và vắc xin từ thiết kế, nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm đến sản xuất, thay vì chỉ tiếp nhận chuyển giao khi công nghệ đã hoàn thiện như hiện nay. Đặc biệt, hợp tác với làm chủ nền tảng công nghệ lõi RNA cũng giúp rút ngắn quá trình nghiên cứu, tăng khả năng mở rộng sản xuất và chủ động ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp, qua đó củng cố năng lực tự chủ và an ninh y tế quốc gia.

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney Nguyễn Thanh Tùng đánh giá cao thỏa thuận hợp tác giữa Viện Nghiên cứu Tâm Anh và Viện RNA UNSW, góp phần cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Australia.

RNA là công nghệ lõi của thế hệ vắc xin và thuốc mới

Sau thành công đặc biệt ý nghĩa của vắc xin mRNA trong đại dịch COVID-19, cùng với trí tuệ nhân tạo (AI), RNA sẽ là một trong những công nghệ có tác động lớn nhất đến y học trong nhiều thập niên tới.

RNA (axit ribonucleic) là phân tử sinh học có vai trò truyền tải thông tin di truyền trong tế bào. Nếu DNA được ví như “bản thiết kế” thì RNA là “người đưa bản thiết kế vào sản xuất”, hướng dẫn tế bào tạo ra các protein cần thiết cho hoạt động sống. Chính cơ chế này giúp RNA trở thành nền tảng công nghệ của nhiều loại vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới.

Thay vì phải xây dựng một quy trình riêng cho từng sản phẩm như nhiều công nghệ truyền thống, các nhà khoa học chỉ cần thay đổi trình tự RNA theo mục tiêu điều trị nhưng vẫn sử dụng cùng một nền tảng nghiên cứu và sản xuất. Nhờ đó, việc phát triển sản phẩm mới diễn ra nhanh hơn và có thể mở rộng quy mô sản xuất khi cần.

Từ nền tảng RNA, các nhà khoa học có thể phát triển nhiều công nghệ khác nhau. Chẳng hạn, mRNA được sử dụng để tạo vắc xin và một số liệu pháp điều trị; siRNA giúp “tắt” các gene gây bệnh; còn gRNA hỗ trợ các công nghệ chỉnh sửa gene. Nhờ đó, RNA đang mở ra nhiều hướng điều trị mới cho ung thư, bệnh di truyền, bệnh miễn dịch, bệnh hiếm và nhiều lĩnh vực y sinh học khác.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia coi RNA là công nghệ chiến lược, cuộc cạnh tranh không chỉ nằm ở việc sở hữu một sản phẩm cụ thể mà ngày càng chuyển sang làm chủ chuỗi công nghệ, từ thiết kế phân tử, phát triển quy trình, nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng đến sản xuất. Nhiều quốc gia như Mỹ, Australia, Anh, Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đã đưa công nghệ này vào nhóm ưu tiên đầu tư, không chỉ nhằm phát triển vắc xin và thuốc sinh học thế hệ mới mà còn tăng năng lực ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp trong tương lai.

Giáo sư Pall Thordarson, Giám đốc Viện RNA UNSW, cho rằng Việt Nam đang có cơ hội trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy cuộc cách mạng công nghệ RNA tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Theo Giáo sư, Chính phủ Việt Nam đã thể hiện rõ định hướng phát triển về khoa học công nghệ thông qua các chính sách gần đây, trong đó có Quyết định 1657/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Cùng với kinh nghiệm triển khai các thử nghiệm lâm sàng vắc xin mRNA và việc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận Việt Nam đạt Cấp độ Trưởng thành 3 (Maturity Level 3) đối với hệ thống quản lý vắc xin, đây là những yếu tố khiến Việt Nam trở thành đối tác hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu Australia.

Các chuyên gia Viện RNA giới thiệu Phòng Thí nghiệm và Trung tâm Tiền lâm sàng của Đại học New South Wales (UNSW) nơi đang thực hiện những nghiên cứu y sinh quan trọng để phát triển thuốc, vắc xin thế hệ mới.

Hai bên bổ sung thế mạnh để xây dựng chuỗi phát triển RNA tại Việt Nam và Australia

Nếu Viện RNA UNSW mang đến năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ RNA thì Viện Nghiên cứu Tâm Anh cùng Hệ sinh thái y tế Tâm Anh – VNVC có nền tảng để đưa công nghệ vào nghiên cứu và phát triển thực tế tại Việt Nam.

Viện Nghiên cứu Tâm Anh thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hiện là một trong những trung tâm khoa học y sinh Việt Nam có được năng lực khoa học vượt trội khi được đầu tư lớn về cơ sở nghiên cứu, có đội ngũ chuyên gia, nghiên cứu viên giỏi chuyên môn nghiên cứu và lâm sàng y sinh, đồng thời có mạng lưới hợp tác quốc tế mật thiết với nhiều trung tâm khoa học lớn của Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Nhật Bản… Hiện, Viện Nghiên cứu Tâm Anh đang vận hành 68 điểm nghiên cứu đạt chuẩn Thực hành lâm sàng tốt (GCP) cùng hệ thống phòng thí nghiệm đạt các tiêu chuẩn quốc tế ISO, CAP và GxP, kết nối với Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và mạng lưới gần 300 trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc.

Hệ sinh thái y tế Tâm Anh – VNVC cũng đang đầu tư Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC tại Tây Ninh với tổng vốn đầu tư ban đầu gần 2.500 tỷ đồng, công suất thiết kế 100 triệu liều mỗi năm, hướng tới phát triển và sản xuất vắc xin, thuốc sinh học và các sản phẩm y sinh thế hệ mới.

Viện Nghiên cứu Tâm Anh cùng Hệ sinh thái y tế Tâm Anh – VNVC có nền tảng để đưa công nghệ vào nghiên cứu và phát triển thực tế tại Việt Nam.

Theo Giáo sư Pall Thordarson, điểm hấp dẫn của Tâm Anh không chỉ nằm ở cơ sở vật chất mà còn ở năng lực đã được chứng minh qua các hợp tác nghiên cứu quốc tế. Tâm Anh đã thiết lập quan hệ hợp tác với Đại học Stanford (Mỹ), ký kết hợp tác với Đại học Oxford (Anh) và tham gia các thử nghiệm lâm sàng tiên tiến, trong đó có VISTA-1 về một liệu pháp miễn dịch đường uống RBS2418 dành cho bệnh nhân ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối – nghiên cứu mà Tâm Anh là đơn vị duy nhất ngoài Mỹ được tham gia.

“Viện RNA UNSW đánh giá Viện Nghiên cứu Tâm Anh là ứng viên hàng đầu để xây dựng quan hệ đối tác nhằm tạo ra tác động lâu dài, thực chất đối với sự phát triển nghiên cứu và công nghệ RNA ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương”, Giáo sư Pall nói.

Theo ông, điểm then chốt của hợp tác là xây dựng năng lực RNA toàn diện tại Tâm Anh, từ nghiên cứu và phát triển tiền lâm sàng, sản xuất mẫu theo tiêu chuẩn GMP (thực hành sản xuất tốt), thử nghiệm lâm sàng đến từng bước phát triển các ứng dụng y tế và dự phòng dựa trên công nghệ RNA. Mô hình này tương đồng với cách mà Viện RNA UNSW phát triển hệ sinh thái RNA, tạo điều kiện để hai bên bổ sung thế mạnh và hỗ trợ nhau hoàn thiện chuỗi công nghệ.

Nghiên cứu bản đồ đột biến ung thư phổi, đại trực tràng tại Việt Nam

Giá trị của hợp tác không chỉ nhằm tiếp nhận chuyển giao công nghệ như trước đây mà đột phá ở việc hai bên sẽ cùng đầu tư nhân lực và vật lực để nghiên cứu, cùng tạo ra dữ liệu và giải pháp phù hợp với đặc điểm sức khỏe, bệnh tật của con người, trong đó có chú trọng người Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Giáo sư Pall Thordarson cho rằng đây là một trong những lợi thế khoa học đặc biệt của Việt Nam. Số lượng bệnh nhân và đặc điểm sinh học bệnh tật tại Việt Nam có thể bổ sung những dữ liệu hiện còn thiếu trong các cơ sở dữ liệu quốc tế đang được sử dụng để phát triển các liệu pháp RNA. Một hướng nghiên cứu được Viện RNA UNSW quan tâm là xây dựng bản đồ đột biến ung thư phổi và ung thư đại trực tràng – những bệnh đang tạo gánh nặng lớn tại Việt Nam.

Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh phát triển hệ sinh thái y tế công nghệ cao, tích hợp các hệ thống robot hiện đại và AI phục vụ chẩn đoán, điều trị hiệu quả, nhất là bệnh ung thư phức tạp.

Theo Giáo sư Pall Thordarson, dữ liệu thiết kế vắc xin ung thư hiện nay còn phụ thuộc đáng kể vào các quần thể châu Âu, trong khi đặc điểm di truyền của người Việt Nam và các cộng đồng Đông Nam Á chưa được phản ánh tương xứng.

Trong bệnh truyền nhiễm, cúm mùa cũng là cơ hội hợp tác đáng chú ý. Khác với Australia, virus cúm tại Việt Nam lưu hành quanh năm. Việc nghiên cứu các chủng virus tham gia sâu hơn tại Việt Nam có thể giúp phát triển những giải pháp phòng ngừa phù hợp hơn với khu vực.

“Việt Nam không nên dừng lại ở vai trò điểm cuối của sản xuất mà hoàn toàn đủ vị thế trở thành trung tâm thiết kế và đánh giá cho những căn bệnh và nhóm dân số chưa được chuỗi nghiên cứu toàn cầu chú trọng đúng mức”, Giáo sư Pall nhận định.

BS Phương Lễ Trí, Giám đốc Điều hành Viện Nghiên cứu Tâm Anh chia sẻ về hiện trạng ung thư tại Việt Nam và tiềm năng của vắc xin điều trị ung thư tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. 

Trước mắt, Viện RNA UNSW đề xuất hai hướng chương trình trọng điểm: phát triển vắc xin mRNA phòng cúm cho Việt Nam và phát triển mẫu vắc xin ung thư cá thể hóa cho bệnh nhân ung thư phổi hoặc đại trực tràng. Đây là những hướng nghiên cứu có thể tạo ra giá trị trực tiếp cho Việt Nam, đồng thời mở rộng dữ liệu và năng lực nghiên cứu RNA của hai bên tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Bác sĩ Phương Lễ Trí, Giám đốc Điều hành Viện Nghiên cứu Tâm Anh, cho biết đây là lần đầu tiên Việt Nam tiếp cận mô hình phát triển RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, kết nối từ nghiên cứu nền tảng, phát triển công nghệ, đánh giá tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng đến chuẩn bị năng lực sản xuất trong nước.

Hợp tác mở ra cơ hội để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ RNA – nền tảng chiến lược của nhiều loại vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới – qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của một trong những công nghệ sinh học phát triển nhanh trên thế giới.

Trong giai đoạn đầu, hai bên dự kiến triển khai các chương trình đào tạo thực hành tại Australia, trao đổi chuyên gia, xây dựng quy trình nghiên cứu. Từng bước phát triển năng lực thiết kế, tổng hợp, tinh sạch, kiểm soát chất lượng và đóng gói RNA. Trên cơ sở đó, các nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm lâm sàng đối với sản phẩm y sinh dựa trên nền tảng RNA có thể từng bước được triển khai tại Việt Nam.

Từ góc nhìn của Viện RNA UNSW, thước đo thành công của hợp tác không chỉ là những sản phẩm hai bên cùng phát triển mà còn là năng lực mà Tâm Anh có thể tiếp nhận, làm chủ và tiếp tục phát triển độc lập tại Việt Nam.

“Dựa trên năng lực hiện có của hai bên và bề dày kinh nghiệm của Tâm Anh, Viện RNA UNSW tin tưởng hợp tác này sẽ là bệ phóng để Tâm Anh xây dựng nên những thành công mà ngay cả chúng ta hiện giờ cũng chưa thể hình dung hết”, Giáo sư Pall nói.

Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu tiếp cận các vắc xin và thuốc sinh học khi công nghệ đã hoàn thiện thì hợp tác với Viện RNA UNSW mở ra chân trời mới khi các nhà khoa học trong nước cùng nghiên cứu công nghệ lõi ngay từ giai đoạn đầu, phát triển các vắc xin và thuốc mới an toàn hơn, từng bước làm chủ công nghệ RNA, củng cố an ninh y tế quốc gia và đóng góp vào chuỗi đổi mới sáng tạo y sinh toàn cầu.

Việt Nam và Australia thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 26/2/1973 và nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2024. Kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt khoảng 14 tỷ USD. Australia hiện là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 10 của Australia.

Các thành tựu nghiên cứu, hợp tác quốc tế của Viện Nghiên cứu Tâm Anh được ứng dụng tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.

Viện Nghiên cứu Tâm Anh hợp tác nghiên cứu toàn diện về khoa học, thuốc và vắc xin, đào tạo y khoa… với hàng loạt cơ quan y tế uy tín cùng các đại học danh tiếng hàng đầu thế giới.